Профессор Николаев оскуолата

Соторутааҕыта ХИ­ФУ инженернэй графи­ка­ҕа кафедратын үлэ­һиттэрэ (Р.Р.Копырин, Н.С.Николаев уонна В.И.Слепцова) «Школа профессора Николаева Н.С.» диэн кинигэни оҥо­рон, суруйан бэлэмнээн бүтэрдилэр. Аны бэчээт­тэнэн тахсара эрэ хаалла диэххэ сөп эрээри, ону үбүлүүр кыах ХИФУ-га суох диэн буолла.
Кинигэ кээмэйэ 8-9 эрэ бэчээтинэй лиис. Нууччалыы-сахалыы тылы­нан суруллубут. Манна киирбиттэр: уруккута ССРС үрдүкү уонна орто анал үөрэҕин Министерствотын научнай-методическай Сүбэтин Президиумун председателэ, техни­ческэй наука доктора, РСФСР наукатын уонна техникатын үтүөлээх деятелэ, профессор С.А.Фролов, ССРС үөрэ­ҕин Министерствотын инженернэй графикаҕа научнай-методическай Сүбэтин председателэ, п.н.д., профессор, ССРС педагогическай наукаҕа Академиятын ыстаарсай научнай үлэһитэ, черчение наукатын корифейа А.Д.Ботвинников, Гру­зия үөрэҕин министрэ Т.Лашкрашвили, Грузия үөрэҕин министрин баст­акы солбуйааччыта, профессор У.Оболадзе уо.д.а. Саха сиригэр черчение предметин үөрэтиигэ Сэбиэскэй Союз саҕана үтүө холобур буолбут үрдүк ситиһиилэрин тоһоҕолоон бэлиэтиир, үксүлэрэ про­фессор Николаевка аадырыстаммыт суруктара киллэриллибиттэрэ кинигэ ис хоһоонун дириҥэтэр, суолтатын улаатыннарар. Холобур, профессор С.А.Фролов суруйар: «Вы первым в Советском Союзе начали проводить республиканские олим­пиады по черчению. Школьники Якутии овла­дели черчением лучше школьников многих круп­ных городов» (06.03.1983 с., Москва к.), оттон профессор А.Д.Ботвинников маннык диир: «Николай Спиридонович не только является самым последовательным и плодотворным деятелем в области повышения эффективности и качества графической подготовки учащихся, но и, пожалуй, единственным в Советском Союзе ученым, сумевшим организовать многолетнюю работу, успех которой получил общее признание».
Кинигэҕэ итини сэргэ киирбиттэр: ССРС үөрэҕин министерствотын учуонай-методическай Сүбэтин профессор Николаев Н.С. да­кылааттарын истэн-дьүүллэһэн баран ылыммыт уураахтара. Олорго Саха сирин чертежниктэрин үлэлэрин, ситиһиилэрин хайгыыр, дойдуга киэҥник тарҕатар наадалааҕын туһунан этиилэр, тыллар элбэхтэр.
Кинигэ рукопиһыгар отзыв биэрбиттэр: Гуляев В.В. – Саха Республикатын үөрэҕин министрин солбуйааччыта уонна Игнатьев В.П. – ХИФУ үөрэх хаачыстыбатын хааччыйыыга Департаме­нын директорын солбу­йаач­чыта, пед. наука доктора, техническэй наука кандидата, инженернэй графика кафедратын урук­ку сэбиэдиссэйэ.
Учуутал аймах ити кинигэ бэчээттэнэн тахса­рын олус кэтэһэр диэтэххэ, омуннааһын буолуо суоҕа.
Профессор Николаев 60-чаны эрэ кыайбат сыл усталаах туоратыгар үөрэх туһа диэн түүннэри-күнүстэри түбүгүрэн, сүүрэн-көтөн оҥорбутун, ситиспитин дойдутун дьоно истэр-билэр, үрдүктүк сыаналыыр. Ити үөһэ ахтыллан аһарыллыбыт чулуу учуонайдар, үөрэх эйгэтин салайааччылара биһиги киһибитин үрдүктүк сыаналыыллара, улаханнык билиммиттэрэ кимиэхэ баҕарар элбэҕи этэр буолуохтаах. Ол биһиэхэ барыбытыгар улахан чиэс-бочуот, киэн туттууну үөскэтэр буолбатах дуо?
Саха сирин черчениеҕэ үөрэтээччилэриттэн икки киһи – наука доктора, 11 киһи – наука кандидата, икки киһи – академик, 1 киһи – чилиэн-корреспондент, уонтан тахса киһи – РСФСР, РФ, СӨ үтүөлээх учууталлара, 20-ҕэ чугаһыыр киһи орденнар, мэтээллэр кавалердара, 50-ча киһи кинигэлэр автордара буоллулар. Кинилэр бэчээттэтэн (Мос­­кваҕа, Дьокуускайга) таһаарбыт кинигэлэрин уопсай ахсаана – 250.000 экземпляр, ол кинигэлэр ааттара – 80-ҕа чугаһыыр, бэчээттэппит ыстатыйаларын уопсай ахсаана – 1500 кэриҥэ.
Итинник улахан сити­һии хаһан да, ханнык даҕаны региоҥҥа буола илик. Итиннэ барытыгар СГУ (ХИФУ) профессора Николаев үлэтэ, суола-ииһэ көстөр буолбатах дуо?
Бу дьиҥнээх оскуола, Николаев оскуолата буо­ларын үгүс киһи билинэр, итэҕэйэр.
Кинигэ бириэмэтигэр бэчээттэнэн таҕыстар, саха дьонугар үйэлэргэ өлбөөдүйбэт күндү бэлэх буолуох этэ.

Т.Т.Савинов, п.н.д., профессор, Саха государственнай педагогическай Академиятын урукку ректора, академик.