Сааскы сессия аһыллар мунньаҕар

Тохсунньу 27 күнүгэр Федерация Сэбиэтин сааскы сессията официальнайдык аһылынна.
Мунньаҕы саҕа­лыырыгар Федерация Сэбиэтин спикерэ Валентина Матвиенко санаппытынан, 385-с мунньах Ленинграды төгүрүктээһинтэн толору босхолооһун 72 сылын уонна Холокост сиэртибэлэрин кэриэстээһин норуоттар икки ардыларынааҕы күнүгэр ыытыллар.
2016 сыл былааннарын туһунан этэригэр, Валентина Матвиенко быйылгы сыл судургута суох буолуоҕун, онон күүскэ үлэлиир ирдэнэрин, сүрүн соругунан экономическай сайдыы саҥа моделыгар көһүү буоларын бэлиэтээтэ.
Валентина Матвиенко: «Биһиги 120 бастакы суолталаах сокуону көрөрбүт күүтүллэр, 50-тан тахса көҕүлээһин РФ Бырабыыталыстыбатын сокуону оҥорууга былаанынан көрүллүбүтэ», – диэн иһитиннэрдэ уонна сенатордар ити сокуон барылларыгар эрдэттэн үлэлииллэригэр ыҥырда. «Бу сессия хаамыытыгар 2016 сыллааҕы федеральнай бюджет кээмэйдэрин хаттаан көрөргө күһэллэрбит буолуо. Кини баррель иһин 50 долларга турар ньиэп сыанатынан таҥыллыбыта, ол эрээри балаһыанньа уларыйбытын көрдүбүт. Дойду сүрүн финансовай докумуонун көннөрүү ыксалынан-тиэтэлинэн оҥоһуллуо суохтаах», – диэн бэлиэтээтэ кини.
Федерация Сэбиэтин болҕомтотун киинигэр регионнар бюджеттарын туругар сыһыаннаах боппуруостар хаалаллар. Валентина Матвиенко: «Федерация үгүс субъектара боломуочуйаларын толорууга үптэрэ кырыымчыгын туһунан биирдэ эрэ эппэтэхпит. Бюджеттар икки ардыларынааҕы сыһыаннар саҥа концепцияларыгар этиилэр бэлэмнэнэллэр», – диэтэ уонна бу үлэни түргэнник бүтэрэр, регионнары кытта сөбүлэһиннэрэр сөптөөҕүн ыйда. Регионнарга экономическай сайдыыны кэтээн көрүүгэ быстах кэмнээх хамыыһыйаны Сергей Калашников салайыаҕа.
Спикер бюджет үлэ­һиттэригэр хам­наһы, босуобуйалары, араас социальнай төлөбүрдэри кэмигэр төлөөһүн, үлэ ырыынагар балаһыанньаны кэтээн көрүү, аһылык бородуукталарыгар сыана үөскээһинин, о.д.а. боппуруостарыгар ураты болҕомтону уурарга ыҥырда.
Кини «былаас бары уорганнарын бэрэстэбиитэллэрэ ньиэп булкадаһыгар публичнай сэрэбиэйдээһиннэрин тохтотор уолдьаспытын», экспердэри кытта кризиһи утары саҥа миэрэлэри бэлэмнээһиҥҥэ чопчу үлэни саҕалыыр, экономика саҥа моделыгар көһүүгэ этиилэри бэлэмниир туһунан эттэ. «Биһиги регионнар кризис көстүүлэрин туоратыыга үтүө уопуттарын ырытыыны тохтотуо суохтаахпыт», – диэн бэлиэтээтэ Валентина Матвиенко уонна социальнай эбэһээтэлистибэлэри барытын толорор наадалааҕын туһунан эбэн эттэ.
ФС спикерэ бастакы суолталаах соруктартан биирдэстэринэн коллектор үлэтин кытта сибээстээх боппуруостары быһаарыыны ааттаата. Маныаха кредиккэ болдьоҕо ааспыт иэс суумата улаата турарын учуоттаан, коллектор үлэтин туһунан анал сокуону ылынар сөптөөҕүн бэлиэтээтэ.
Кини 2016 с. сааскы сессиятыгар Сокуону оҥорооччулар сэбиэттэрин икки мунньаҕа, Сэбиэт Президиумун түөрт мунньаҕа буолуохтаахтарын иһитиннэрдэ. ФС өйөбүлүнэн кэккэ суолталаах тэрээһиннэр буолуохтара. Холобур, бэс ыйыгар Владимирга «Россия историятын-культуратын нэһилиэстибэтэ» VI Парламент форума, Минскэйгэ – Россия уонна Белоруссия регионнарын III форума, уо.д.а. тэриллиэхтэрэ.
Быйыл Россия саҥа быыбардыыр эргииргэ киирэринэн, Федерация Сэбиэтигэр дойдуга политическай бигэ туруктаныыны мэктиэлээччи ураты оруола сүктэриллэрин эттэ.
385-с мунньах кэмигэр сокуону оҥорооччулар «Российскай Федерацияҕа киһи быраабыгар Боломуочунай туһунан» Федеральнай конституционнай сокуон ыстатыйаларыгар уонна Нолуок кодексыгар уларытыылары дьүүллэстилэр. Күннээҕи бэбиэскэҕэ Кытайы уонна Монголияны кытта норуоттар икки ардыларынааҕы кэккэ сөбүлэһиилэри ратификациялааһын, о.д.а. боппуруостар киллэриллибиттэрэ.
Федерация Сэбиэтин мунньаҕын чэрчитинэн буолбут «бырабыыталыстыба чааһыгар» ДьУоКХ проблемалара дьүүллэһилиннилэр. РФ тутууга уонна ДьУоКХ миниистирэ Михаил Мень тыл эттэ. «Субъект чааһыгар» Челябинскай уобалас губернатора Борис Дубровскай уонна уобаластааҕы Сокуону оҥорор Мунньах бэрэссэдээтэлэ Владимир Мякуш регион социальнай-экономическай сайдыытын туһунан кэпсээтилэр.
Саха сирин Судаарыстыбаннай Мунньаҕын (Ил Түмэн) Бэрэссэдээтэлэ Александр Жирков тохсунньу 26 к. «Русь и Афон: к 1000-летию русского монашества на Святой горе» диэн секция үлэтигэр кытынна. Бу секция Нуучча православнай таҥара дьиэтинэн тэриллибит XXIV норуоттар икки ардыларынааҕы Ороһуоспатааҕы ааҕыы чэрчитинэн ыытылынна уонна «Традиция и новации: культура, общество, личность» темаҕа ананна. Секцияны Федерация Сэбиэтин бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Николай Фёдоров салайан ыытта. Тэрээһиҥҥэ Россия парламенын үөһээ палаататын наукаҕа, үөрэххэ уонна культураҕа кэмитиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Рыбаков, Сергиево-Посадскай архиепискоба Феогност, Федерация Сэбиэтин чилиэннэрэ, таҥара дьиэтин, уопсастыба бэрэстэбиитэллэрэ, культура деятеллэрэ кытыннылар. Манна таҥара дьиэтин, уопсастыба уонна киһи алтыһыыларын темалара дьүүллэһилиннилэр, Афоҥҥа нуучча манаахтарын историятын көрдүлэр, Россия дьылҕатыгар Афон сабыдыалын туһунан кэпсэттилэр, тыһыынчанан сылларга манаахтар үгэстэрэ олохсуйбут Афон Сибэтиэй хайатын көмүскээһин боппуруостара көтөҕүлүннүлэр.
Өрөспүүбүлүкэ парламенын спикерэ Александр Жирков Саха сириттэн сенатордар Вячеслав Штырову уонна Александр Акимовы кытта көрүстэ.

Ил Тумэн пресс-сулууспата