Люлия Григорьеваны чиэстээһин

САССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бэрэссэдээтэлэ, РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин депутата (1985-1990 сс.), Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин ХI ыҥырыытын депутата, САССР социальнай хааччыйыыга миниистирэ (1989-1992 сс.), СӨ кырдьаҕастарын Ытык Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ, Софья Сидорова аатынан бочуоттаах бэлиэ хаһаайката, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, өрөспүүбүлүкэ, Мэҥэ-Хаҥалас, Эбээн-Бытантай улуустарын Бочуоттаах гражданина, Монголия Народнай Өрөспүүбүлүкэтин «Доҕордоһуу» мэтээлин кавалера Люлия Николаевна Григорьева 75 сааһын туолар үбүлүөйүнэн кулун тутар 21 күнүгэр Өрөспүүбүлүкэ саалатыгар Саха сирин Ил Дарханын уонна Бырабыыталыстыбатын Администрациятын салайааччыта Юрий Куприянов чиэстээһини саҕалаата.

Тэрээһиҥҥэ Саха сирин парламенын спикерэ Александр Жирков баһылыктаах норуот депутаттара кыттыыны ыллылар.

СӨ Ил Дархана Егор Борисов бэлиэтээбитинэн, Люлия Николаевна Григорьева олоҕун төрөөбүт өрөспүүбүлүкэтигэр анаата. «Кини өрөспүүбүлүкэ сайдыытыгар усулуобуйалары үөскэтэр туһугар кыаллары барытын оҥорбут ХХ үйэ салайааччыларын көлүөнэтигэр киирэр. Бу дьоллоох салайааччылар, ол эбэтэр ХХ үйэ 70-80-с сылларыгар Саха сиригэр экономическай уонна социальнай көрдөрүүлэргэ саамай муҥутуур үрдүк таһымҥа тахсыбыттара. Бу кэмҥэ Люлия Николаевна – «сиртэн» тахсыбыт салайааччы үлэлээбитэ, кини ити иннинэ үлэ бары кэрдииһин ааспыта», – диэтэ Ил Дархан.

Эҕэрдэ тылы этэригэр, Саха сирин парламенын спикерэ Александр Жирков өрөспүүбүлүкэ аныгы парламена – Судаарыстыбаннай Мунньах (Ил Түмэн) – 1922 сыл ахсынньытыгар Сэбиэттэр бүттүүн Саха сиринээҕи I съезтэригэр тэриллибит судаарыстыбаннай былаас бастакы үрдүкү бэрэстэбиитэллээх сокуону таһаарар уорганнарын үлэтин салҕааччынан буоларын бэлиэтээтэ. Спикер эппитинэн, бу өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннаһыгар бэлиэ, историяҕа киирбит түгэн 95 сылыгар бэлэмнэнии үлэтин Ил Түмэн саҕалаата, ол кэлэр сылга бэлиэтэниэҕэ.

Александр Жирков кэпсээбитинэн, бүттүүн Саха сирин съезтэрэ 1937 сылга диэри үлэлээбиттэрэ, барыта 9 ыҥырыы баара. Кэлин, ССРС саҥа Конституцията, ол кэнниттэн РСФСР Конституцията итиэннэ Саха АССР Төрүт Сокуона ылыллыаҕыттан, бүттүүн Саха сиринээҕи съезтэр тохтотуллубуттара, ол оннугар саҥа институт – Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтэ баар буолбута, кини 52 сыл устатыгар үлэлээбитэ. «1938 сылтан саҕалаан 1993 сылга диэри, САССР Үрдүкү Сэбиэтин 12 ыҥырыыта үлэлээн-хамнаан ааспыттара. Ити 52 сылтан 44-гэр өрөспүүбүлүкэбит Үрдүкү Сэбиэтин уһулуччулаах дьахталлар салайбыттара», — диэтэ Александр Жирков. Ол курдук, I уонна II ыҥырыылаах Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун бэрэссэдээтэлинэн Софья Петровна Сидорова үлэлээбитэ, IV-V ыҥырыылаах САССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун бэрэссэдээтэлинэн – Мария Дмитриевна Нартахова, VI-IX ыҥырыылаах САССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун бэрэссэдээтэлинэн – Александра Яковлевна Овчинникова, Х ыҥырыыга – Евдокия Николаевна Горохова. «XI ыҥырыыга САССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун бэрэссэдээтэлинэн, биһиги уһулуччулаах дьахталларбыт бэртээхэй кэккэлэрин салҕааччынан ситиһиилээхтик уонна олус үтүө суобастаахтык Люлия Николаевна Григорьева үлэлээбитэ», – диэн иһитиннэрдэ Ил Түмэн спикерэ.

Александр Жирков бэлиэтээбитинэн, бүгүн Саха сирин Ытык Сүбэтин бэрэссэдээтэлин быһыытынан, Люлия Николаевна бэйэтин билиитин-көрүүтүн итиэннэ политикаҕа муударай өйүн-санаатын үллэстэр. «Оттон Судаарыстыбаннай Мунньах (Ил Түмэн) Ытык Сүбэтин чилиэнин быһыытынан, өрөспүүбүлүкэ парламенын үлэтигэр көмөлөһөр, итиниэхэ суолталааҕа диэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин үлэтэ утумнаах буолуутун хааччыйыыга үлэлэһэр. Бу өрөспүүбүлүкэ парламеныгар олус суолталаах, ол эбэтэр биһиги мэлдьи да хантан төрүттээхпитин өйдүүбүт итиэннэ силиспититтэн-мутукпутуттан быстыбат туһугар ааспыт кэмнээҕи албан ааттаах историябытыгар тирэҕирэбит. Манна үтүө көмөнү Люлия Николаевна Григорьева оҥорор», – диэтэ парламент спикерэ. Кини бэһис ыҥырыылаах Ил Түмэн депутаттарын куорпуһун аатыттан юбилярга төрөөбүт өрөспүүбүлкэтин туһугар салгыы ыытар үлэтигэр-хамнаһыгар ситиһиилэри баҕарда. Өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннаһын бөҕөргөтүүгэ улахан кылаатын иһин, Александр Жирков Л.Н. Григорьеваҕа Ил Түмэн бэрэссэдээтэлин Махтал суругун туттарда.

Юбиляр үлэтин уонна олоҕун суолун туһунан дакылааты тэрийэр кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ, өрөспүүбүлүкэ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Александр Соловьёв оҥордо. Л.Н. Григорьева Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит сылларын сыаналыырыгар, өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай былааһын сокуону оҥорор үрдүкү уорганын салайан, Люлия Николаевна норуот депутаттарын Сэбиэтин үлэтин саҥа хаачыстыбатын турууласпытын ититэннэ уустук проблемалары быһаарыыга, быыбар практикатын тупсарыыга бэйэ көрүүтүн уонна эппиэтинэһи күүһүрдүүнү, утумнаах сыһыаны ирдээбитин эттэ. Дакылаатчыт бэлиэтээбитинэн, ити сылларга улахан болҕомто быыбардааччылар туруорсууларын толорууга ууруллубута.

Л.Н. Григорьеваны үбүлүөйүнэн Саха сирин Конституционнай суутун бэрэссэдээтэлэ Александр Ким-Кимэн, өрөспүүбүлүкэ үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга миниистирин бастакы солбуйааччыта Светлана Сырова, Дьокуускай куорат баһылыгын солбуйааччы Евдокия Евсикова, РФ Пенсионнай фондатын СӨ-гэр салаатын управляющайа Георгий Степанов, Саха сирин Ааҕар-суоттуур палаататын аудитора Владимир Птицын, Мэҥэ-Хаҥалас улууһун баһылыга Николай Старостин, Муома улууһун баһылыгын солбуйааччы Христина Кривошапкина, өрөспүүбүлүкэ идэлээх сойуустарын Федерациятын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Валентина Кириллина, Саха сирин суруйааччыларын Сойууһун бэрэссэдээтэлэ, Россия суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ Николай Калитин, Саха сирин кырдьаҕастарын Ытык Сүбэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Юрий Коркин, о.д.а. министиэристибэлэр, биэдэмистибэлэр, оройуоннар, тэрилтэлэр бэрэстэбиитэллэрэ эҕэрдэлээтилэр.

«Эн, олоҕуҥ суолун курдук, чаҕылхай итиэннэ элбэх өрүттээх личность буолаҕын», – диэтэ юбилярга туһаайан өрөспүүбүлүкэ народнай депутата, М.К.Аммосов аатынан ХИФУ ректора Евгения Михайлова. Евгения Исаевна Люлия Николаевна киһи быһыытынан тус хаачыстыбаларыгар болҕомтону тарта. «Хас биирдии киһиэхэ эн мичээргин бэлэхтиигин, олоххо, инникигэ эрэлгинэн бэйэҕэр тардаҕын, хас биирдии кыһалҕалаахха болҕомтоҕун уураҕын итиэннэ боппуруоһун быһаара сатыыгын; көмө көрдөөччү эйигиттэн өйдүүр сыһыаны итиэннэ кыһамньыны ылар. Эн өрүү да норуоккун кыттаҕын», – диэн бэлиэтээтэ өрөспүүбүлүкэ народнай депутата.

Итини сэргэ юбиляры Дьокуускай к. пенсионердарын Сэбиэтин «Үөрүү» ансаамбыла, өрөспүүбүлүкэ народнай артыыската, РФ уонна СӨ үтүөлээх артыыската Нина Чигирёва, эстрада артыыстара Амгаяна, Виталий Очиров эҕэрдэлээтилэр.