Дьокуускай полицията утуктаабат

Николай Кульбертинов аҕалбыт дааннайдарынан, 2017 сылга өрөспүүбүлүкэҕэ 12 399 буруйу оҥоруу регистрацияламмыт, Дьокуускайга – 5 607, ити уопсай ахсаантан  45,2%  ылар. Быйылгы сыл бастакы кыбартаалын түмүктэринэн Дьокуускай буруйу оҥорууга ылар өлүүтэ 42,5% диэри аччаабыт: Саха сирин үрдүнэн барыта 2 843 буруйу оҥоруу регистрацияламмыт, ол иһигэр киин куоракка – 1 198. Ону сэргэ буруйу оҥорууну арыйыы 6,3% тупсубут, түмүгэр 57,6% тэҥнэспит. Ыарахан буруйдары арыйыы – 59,6%, ааспыт сыллааҕы көрдөрүү – 55,2%. Бастакы кыбартаалга Дьокуускайга 23 501 полицияны ыҥырыы бэлиэтэммит.

Аныгы технологияларынан масыанньыктааһын

Управление начальнига Николай Кульбертинов буруйу оҥоруу састаабыгар сүнньүнэн бас билиини утары буруйдар уруккуттан баһыйалларын, ол эрээри аныгы технологиялар сайдыыларынан сибээстээн, кинилэр атын көрүҥнэнэн эрэллэрин бэлиэтээтэ. Ол курдук, Дьокуускайга уоруу ахсаана 426-тан 399-ка диэри намтаабыт (ааспыт сыллааҕы көрдөрүүнү кытта тэҥнээтэххэ, буруйу арыйыы 41,4% улаатан, 45,6% тэҥнэспит), халааһын ахсаана – 73-тэн 47-ҕэ, массыынаны учутуу – 39-тан 22-гэ диэри аҕыйаабыт. Маны сэргэ масыанньыктааһын чахчылара улааппыта бэлиэтэнэр (90,1%), булуллубут түгэн ахсаана 81-тэн 154-кэ диэри улааппыт, ол иһигэр мобильнай сибээһи туһанан масыанньыктааһын 40 түгэнэ бэлиэтэммит (ааспыт сылга – 21), Интернет ситимин туһанан масыанньыктааһын – 58 (ааспыт сылга – 20).

«Урут Дьокуускайга сүн­ньүнэн уоруу, халааһын, ороспуойдааһын тахсар эбит буоллаҕына, билигин Интернет уонна мобильнай сибээс нөҥүө, киһини кытта көрсүбэккэ эрэ, масыанньыктааһын ахсаана улаатан иһэр. Дьон, хомойуох иһин, олус итэҕэйимтиэлэр – ол курдук Интернет нөҥүө харчыларын барытын араас масыанньыктарга ыытан кэбиһэллэрин биһиги күннэтэ регистрациялыыбыт. Итинник буруйдары арыйар уустук, онуоха эбии түөкүннэр өрөспүүбүлүкэ тас өттүттэн “үлэлииллэр”, – диэн кэпсээтэ Николай Кульбертинов.

Оҕо  буруйу оҥоруутун  сэрэтии

Николай Кульбертинов иһитиннэрбитинэн, ааспыт сылга эрдэҕэс оҕолор буруйу оҥорууларын бэлиэтэммит ахсаана 27, быйыл – 50, ол иһигэр 40-на өссө ааспыт сылга оҥоһуллубут, ол эрээри дьыала суукка 2018 сылга ыытыллыбыт. «Биһиэхэ сокуоннай саастарын туола илик, тиһигин быспакка буруйу оҥорооччулар бааллар. Холобур, ааспыт сылга сокуоннай сааһын туола илик оҕо ыарахан буруйу оҥорууга тутуллубут, ол эрээри кини атын буруйу оҥоро турар, оттон биһиги ити чахчыларынан билигин суукка ыытар кыахпыт суох», – диэн быһаарда Николай Кульбертинов.

Кини Дьокуускай куорат орто үөрэҕин тэрилтэлэрэ, үгэс курдук, бэйэлэрин “ыарахан иитиилээх” дэнэр үөрэнээччилэрин “Үөрэх киинэ” киэһээҥҥи оскуолаҕа ыыталларын ордороллорун кытта сөпсөспөтүн эттэ. Полиция начальнига  бэлиэтээбитинэн, бүгүҥҥү күҥҥэ ити «Үөрэх киинигэр» 315-320 киһи үөрэнэр, ол иһигэр сокуоннай саастарын туола илик 71 оҕо полиция учуотугар турар.

«Оҕо үөрэнэ киирбит хас биирдии оскуолата кини туһугар эппиэтинэһи сүгэр. Оскуолаларга директоры иитэр үлэҕэ солбуйааччы диэн дуоһунас баар. Ол эрээри кинилэр чэпчэки суолу көрдүүллэр. Оҕо үөрэҕи көтүтэр, предметтэригэр хаалар, туох эрэ кыра буруйдары оҥорор буоллаҕына, кинилэр “Үөрэх киинигэр” ыытан боппуруоһу быһаараллар, — диэтэ Николай Кульбертинов, бу боппуруоһу кинилэр мэлдьи көтөҕөллөрүн бэлиэтээтэ.

Кини салгыы эппитинэн, үгүс сокуоннай саастарын туола илик буруйу оҥорбуттар чуолаан “Үөрэх киинигэр” билсибиттэр, онно куорат оскуолаларыттан барытыттан кыһалҕалаах оҕолор ыытыллаллар. Начальник киэһээҥҥи оскуоланы сабар туһунан буолбакка, оскуолалар үөрэнээччилэри иитиинэн бэйэлэрэ дьарыктаныахтаахтарын туһунан этэрин чопчулаата.

Николай Кульбертинов үөрэх тэрилтэлэригэр полиция кылаастарын тэрийии, ыарахан иитиилээх оҕолору спорка уо.д.а. дьарыкка тардыы холобурдарын аҕалла.

«Кыайан көммөт оҕолору да кытта, кинилэртэн тута аккаастаммакка, уопсай тылы була сатыахха сөп. Криминальнай интэриэстээх доҕотторун ортотугар сылдьар кэмигэр буолбакка, үтүө эйгэҕэ баар кэмигэр оҕону көнөр суолга такайар судургу», – диэн ити темаҕа ИДьМ “Якутское” муниципальнай управлениетыгар полиция начальнигын оперативнай үлэҕэ солбуйааччы Алексей Соломкин санаатын эттэ.

Буруйу  оҥорууну күөдьүтэр  уйалар

Полиция начальнига Николай Кульбертинов буруй ордук элбэхтик тахсар Дьокуускай куорат көччүтэр тэрилтэлэригэр дааннайдары аҕалла. «2017 сыл түмүгүнэн «Легенда» кулуупка 22 буруй оҥоһуллубут, ол иһигэр халааһын – 6, уоруу – 14, киһини эчэтии – 2, барыта 255 иһитиннэрии киирбит  – бу иирсээн, охсуһуу, малы сүтэрии. 2018 с. бастакы кыбартаалын түмүктэринэн «Легендаҕа» номнуо 18 буруй оҥоһуллубут, ол иһигэр киһини ыараханнык эчэтии – 1, халааһын – 5, уоруу – 10, киһини орто ыараханнык эчэтии – 2. Киирбит иһитиннэрии – 103», – диэтэ Николай Кульбертинов.

«2017 с. түмүгүнэн «Приют бодливой козы» бар ат­тынааҕы сиргэ-уокка 18 буруй оҥоһуллубут, халааһын – 1, орто ыарахан эчэтии – 4, халымырдык эчэтии – 2, уоруу – 10, атын киһи баайын соруйан буортулааһын – 1. 2018 с. бастакы кыбартаалыгар 3 буруй оҥоһуллубут, барыта уоруулар. 19 ыҥырыы киирбит», – диэн сиһилии иһитиннэрдэ кини, маныаха ити икки көччүтэр тэрилтэ хаһаайынынан биир киһи буоларын бэлиэтээн эттэ.

Начальник тылларыгар сигэннэххэ, бу тэрилтэлэргэ буруйу оҥоруу таһыма үрдүгүн сүрүн биричиинэтинэн суукканы эргиччи үлэлииллэрэ буолар. «Балаһыанньа сүнньүнэн сарсыарда 5-тэн 9-ка диэри сытыырхайар. Ити саамай “өрөгөйдүүр” кэмэ. Биһиги онно күннэтэ күүһүрдүллүбүт патруллары ыытабыт», – диэн кэпсээтэ Николай Кульбертинов.

Итини тэҥэ “бастыҥ­на­рынан” маннык аһыыр-сиир тэрилтэлэр буолаллар: «Сунгари» – 2017 сылга 16 буруйу оҥоруу бэлиэтэммит; «Вегас» кулууп – 9 буруйу оҥоруу; «Сунгари» – быйылгы сыл бастакы кыбартаалыгар 78 ыҥырыы; «Ремикс» – 59, «Зодиак» – 56, «Европа» – 39, «Night life» – 29 ыҥырыы.

Николай Кульбертинов арыгы бородууксуйатын сокуоннай суох эргиниини утары үлэ ыытылларын бэлиэтээтэ. Кини иһитиннэрбитинэн, арыгы бородууксуйатынан сокуоннайа суох эргинии эйгэтигэр административнай буруйу оҥорууга оҥоһуллубут боротокуол ахсаана быйылгы сылга – 70, ааспыт сыл бастакы кыбартаалыгар – 94.

«Биһиги ааспыт сылга арбитражнай суут нөҥүө юридическай сирэйдэртэн 2 суукка кыайыылаах тахсыбыппыт. Арыгыны атыылааһын эйгэтигэр кэһиилэргэ юридическай сирэй аатыгар боротокуол оҥоһуллар түгэнигэр ыстарааптара 300-түү тыһыынча солк. буолар. Түүн массыыналартан атыылыыр бутлегердары элбэҕи булабыт – быйыл кинилэргэ 35 боротокуол толорулунна», — диэтэ Николай Кульбертинов.

Кэтээн  көрөр  система  кэҥиир

“Куттала суох куорат” АПК чэрчитинэн туруоруллубут кэтээн көрөр камералар балайда элбэхтэрин суотугар куорат киин оройуоннарыгар буруйу оҥоруу арыллара бэлиэтэнэр, ону сэргэ камералар маҕаһыыннарга, эргиэн кииннэригэр, тэрилтэлэргэ туруоруллубуттара.

Полиция начальнига Николай Кульбертинов эппитинэн, Дьокуускайга видео кэтээн көрүүнү барыта 10 түһүмэҕинэн туруоруу ыытылынна, билигин 11-һи ГРЭС оройуонугар туруоруу былааннанар. Видео кэтээн көрүү уулуссаларга, уопсастыбаннай миэстэлэргэ, болуоссаттарга, сквердэргэ туруоруллуутун куорат бэйэтигэр ылынна.

«Салайар хампаанньалар өттүлэриттэн видео кэтээн көрүүнү сайыннарыы – бу эмиэ полицияҕа көмө. Олорор дьиэҕэ консьержка баар, видео кэтээн көрүү туруоруллубут буоллаҕына, уоруу тахсыа суоҕа. Оттон онно полицияны суһаллык ыҥырыы кнопкатын эбии туруордахтарына, ити өссө үчүгэй буолуоҕа», – диэн бэлиэтээтэ кини.

«Биһиги эргиэн кииннэригэр, ити этиллэр көччүтэр тэрилтэлэргэ бэйэлэрин территорияларыгар видеонан кэтээһини туруоралларыгар сурук ыыппыппыт, ону туруорсабыт. Бу өттүгэр үлэ эмиэ ыытыллар», — диэн эбэн эттэ Николай Кульбертинов.

Дьулус БОРОЧКОВ суруйуута тылбаастанна.