Федерация Сэбиэтигэр уларытыылары утарбатылар

Сайдыылаах   дойдулар суолларынан

«Сокуон барыла билигин эһиги үлэлиир остуолгутугар сытар редакциятынан федеральнай сокуон буоларын туһугар бырабыыталыстыба, бары таһымнаах депутаттар, Федерация Сэбиэтин чилиэннэрэ, уопсастыбаннай тэрилтэлэр, үлэ биэрээччилэр холбоһуктара улахан үлэни ыыппыттара», — диэн санатта регионнар палааталарын социальнай политикаҕа кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Валерий Рязанскай.

Докумуоҥҥа президент Владимир Путин көннөрүүлэри киллэрбитин түмүгэр, сокуон сиэрдээх уонна социальнай хайысхалаах буолбутун парламентарийдар бэлиэтээтилэр. Ол курдук, дьахталлар бырабыыталыстыба этиитинэн 63-тэн буолбакка, 60 саастарыттан пенсияҕа тахсыахтара. 3 уонна 4 оҕолоох ийэлэр пенсияны туһааннааҕынан 3 уонна 4 сылынан эрдэ ылыахтара. Хоту сир төрүт уонна аҕыйах ахсааннаах норуоттарыгар, ону сэргэ өлбүт байыаннай сулууспалаахтар төрөппүттэригэр уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр пенсиялары анааһын билиҥҥи бэрээдэгэ уларыйбата.

Ону таһынан, судаарыстыба баһы­лыга киллэрбит этиитинэн, 2018 сыл бүтүүтэ пенсияҕа тахсаллара 2 сыл уонна онтон кыра бириэмэ хаалбыт дьоҥҥо пенсияҕа тахсалларыгар чэпчэтиилээх усулуобуйалар бастакы икки сылга үлэлиэхтэрэ. Кинилэр саҥа сокуонунан олохтоммут болдьохтон 6 ыйынан эрдэ пенсияларын докумуоннарын оҥорторор бырааптаналлар. Пенсияҕа болдьоҕун иннинэ тахсааччыларга быраабы биэрэр ыстаас 3 сылынан сарбылынна: эр дьоҥҥо 45-тэн 42 сылга диэри, дьахталларга – 40-тан 37 сылга диэри.

2024 сылга диэри пенсиялары индексациялааһын саҥа бэрээдэгэ көрүллэр: пенсия коэффициенын анал сыаната киллэриллэр итиэннэ страховой пенсияҕа олохтоммут төлөбүр кээмэйэ түһүмэхтэринэн үрдэтиллэр. Ити сыыппаралары сокуоҥҥа бигэргэтии түмүгэр чугастааҕы алта сылга пенсия ортотунан сылга 1 тыһ. солк. үрдүүрэ мэктиэлэнэр. 2019 сыл тохсунньу 1 күнүттэн тыа сиригэр олорор уонна тыа хаһаайыстыбатыгар 30-тан итэҕэһэ суох сыл ыстаастаах үлэлээбэт пенсионердарга страховой пенсияларын олохтоммут төлөбүрүгэр 25 бырыһыаннаах эбии төлөбүрү биэрии саҕаланыаҕа.

«Бу сокуону дьүүллэһэрбитигэр кэмитиэт чилиэннэрин өттүттэн ити ыйыллыбыт этиилэри олоххо киллэриигэ үп-харчы бюджекка баар буолуоҕар саарбахтааһын үөскээбитэ. Өйдөөн көрүҥ: соҕотох тыа сирин пенсионердарыгар төлөбүрдэргэ анаан 80 млрд солкуобайтан ордук харчы ирдэнэр, — диэтэ Федерация Сэбиэтин бюджекка уонна үп ырыынактарыгар кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Сергей Рябухин. — Бырабыыталыстыба ити саҥа уларыйыыларга барыларыгар үп тиийэр кыахтаах диэн дакаастабыллары аҕалла».

Федерация Сэбиэтин норуоттар икки ардыларынааҕы дьыалаларга кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Константин Косачев бэлиэтээбитинэн, маннык уларыйыылар бары дойдуларга буола тураллар, онуоха Россия бу суолунан бастакы иһэр буолбатах.

«Атын үгүс судаарыстыбаларга тэҥнээтэххэ, биһиэхэ киһи үйэтин уһуна быдан түргэнник улаатарын үрдүнэн, маннык уларытыылар олоххо киирэ илик бүтэһик дойдунан биһиги буолабыт», — диэн үлэ уонна социальнай көмүскэл миниистирэ Максим Топилин бигэргэттэ.

Тирэх пенсия сокуонун кытта тэҥҥэ Федерация Сэбиэтэ Норуоттар икки ардыларынааҕы үлэни тэрийии тэрилтэтин (МОТ) конвенциятын ылынна. Ол быһыытынан, пенсия кээмэйэ киһи сүтэрбит хамнаһын 40 бырыһыаныттан кыра буолуо суох тустаах. «Урут, пенсия сокуона уларыйа илигинэ, биһиги маннык эбэһээтэлистибэлэри бэйэбитигэр ылынар кыахпыт суоҕа», — диэтэ Федерация Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Валентина Матвиенко.

Пенсияҕа  тахсыан иннинээҕи  саастаах дьону  күөмчүлүүр кыаллыа  суоҕа

Өссө биир ылыныллыбыт сокуон быһыытынан, Пенсионнай фонда бюджетыгар коррупционердартан суут быһаарыытынан былдьаммыт харчы киириэҕэ.

Пенсияҕа тахсыан иннинээҕи саастаах дьон үлэ ырыынагар бырааптарын көмүскээһиҥҥэ парламентарийдар ураты болҕомтону уурдулар. Үлэ кодексыгар көннөрүүнэн саастаах үлэһиттэр сыллата диспансеризацияны баралларыгар икки күннээх төлөнөр уоппуска ылар бырааптаналлар. Ыйыллыбыт үлэһиттэри олоҕо суох ууратыы эбэтэр үлэҕэ ылартан аккаастааһын иһин үлэ биэрээччилэргэ холуобунай эппиэтинэһи киллэрэр туһунан президент көҕүлээһинин кытта сенатордар сөбүлэстилэр.

Ылыныллыбыт сокуонунан, аҕа саастаах коллегаларыгар көһүүн сыһыаннарын иһин үлэ биэрээччилэр 200 тыһ. солк. диэри ыстараап төлүүргэ эбэтэр 18 ыйга диэри бэйэлэрин хамнастарыттан биэрэргэ күһэллиэхтэрэ. Докумуонунан көрүллэр өссө биир накаастабыл – 360 чааска диэри булгуччулаах үлэлэр. Маныаха, Валерий Рязанскай этэринэн, бу миэрэ сэрэтэр майгылаах, туттуллар да түгэнэ сэдэх буолуоҕа.

Ол эрэн сенатордар дьыаланы дьаалатынан уһуннарар санаалара суох. Федерация Сэбиэтин конституционнай сокуону оҥорууга уонна судаарыстыбаннай тутууга кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Андрей Клишас кэпсээбитинэн, кини коллегалара бу сокуон нуормалара хайдах үлэлииллэригэр мониторины ыытарга бэлэмнэр. Ол курдук, аҕа саастаах үлэһиттэр бырааптара кэһиллиитин да, үлэ биэрээччилэргэ ити накаастабыл ыстатыйатын туһаныыны да сенатордар кэтээн көрөр санаалаахтар.

РФ ФМ “Парламент хаһыата”.