Максим Аммосов кыргыттарын туһунан сырдык өйдөбүл

Бу бэлиэ түгэн Лена Максимовна кэргэнэ, билигин Москваҕа олорор  Владимир Гольдберг биэчэр кыттыылаахтарыгар видео-этиититтэн саҕаланна. Кини Лена Максимовнаны уонна дьиэ кэргэнин кэриэстииллэрин иһин кэргэнин биир дойдулаахтарыгар махталы тиэртэ. «Эһиги сүрэххитигэр, дууһаҕытыгар Лена Максимовна туһунан сырдык өйдөбүл тыыннааҕыттан олус үөрэбин. Эһиэхэ сүүнэ махтал», – диэтэ кини.

“Номоххо киирбит Максим кыргыттара” диэн кинигэ биһирэмэ эмиэ бу бэлиэ түгэҥҥэ ананна. Аэлита, Яна уонна Лена Аммосовалар тустарынан ахтыылар хомуурунньуктарыгар кинилэр дьылҕаларыгар 1930-с сыллар ыарахан тыыннара биллэр. Ол да буоллар дьиэ кэргэн аҕаларын аатын кэриэстээн, история кырдьыгын дьоҥҥо-сэргэҕэ төнүннэриигэ уонна М.К.Аммосов аатын үйэтитиигэ кыаллары барытын оҥорбута.

Өрөспүүбүлүкэ парламенын аатыттан бэлиэ түгэн кыттыылаахтарын Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Антонина Григорьева эҕэрдэлээтэ. Кини бу таһаарыы эппиэттээх редактора, парламент бэһис ыҥырыытын спикерэ Александр Жирков уонна редактордар кэлэктииптэрэ улахан үлэни ыыппыттарынан махталын эттэ.

«Биллиилээх дьон, ордук кинилэр оҕолорун дьылҕалара, олохторун суола ураты интэриэһи тардаллар. Биллэр судаарыстыбаннай деятеллэр оҕолоро бэйэлэрин кэмнэрин туоһуларынан буолаллар. Бүгүн биһиги Максим Кирович Аммосов кыргыттарын туһунан кинигэни билсэбит. Бу таһаарыы Максим Кирович кыргыттарын туһунан толору өйдөбүлү биэрэр. Бу үс кыыс, ыарахаттары уонна “норуот өстөөҕүн” оҕолорун балыырдаах аатын аахсыбакка, бэйэлэрин аҕаларын дьоһун бэрэстэбиитэллэринэн улааппыттара, оскуоланы чаҕылхай ситиһиилэрдээх бүтэрэн, наука араас салааларыгар учуонайдарынан, үгүс научнай ыстатыйа уонна чинчийии ааптардарынан буолбуттара. Кинилэри ийэлэрэ сэмэй, кырдьыксыт уонна дьону таптыыр гына ииппитэ, ити иитии тыынын кинилэр олохторун тухары илдьэ сылдьыбыттара», – диэн бэлиэтээтэ вице-спикер.

Бу сэдэх кинигэ Лена Максимовна баҕатынан таһаарылынна итиэннэ нуучча, саха тылынан сурулунна. Ахтыылар хомуурунньуктара 7 түһүмэхтэн турар. Хас биирдии түһүмэх туһааннаах ис хоһоонноох.
Кинигэҕэ Лена Максимовна кэргэнэ Владимир Гольдберг, М.К.Аммосов аатынан судаарыстыбаннас историятын өрөспүүбүлүкэтээҕи музейын директора Александр Кириллин, РФ Президенин иһинэн СӨ Бастайааннай бэрэстэбиитэлистибэтин докумуоннарга, мониториҥҥа уонна хонтуруолга отделын сүбэһитэ Наталья Колодезникова, кыраайы үөрэтээччи Иннокентий Кривошапкин, “Нам улууһа” муниципальнай оройуон баһылыгын солбуйааччы Инна Сивцева, М.К.Аммосов сиэн балта Яна Корякина, о.д.а. үгүс дьон үлэлээбит. Таһаарыы эппиэттээх редакторынан бэһис ыҥырыылаах Ил Түмэн спикерэ, билигин СӨ Судаарыстыбаннай Мунньаҕын (Ил Түмэн) Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта Александр Жирков буолар.

Хомуурунньук М.К.Аммосов төрөппүт кыргыттарын үөлээннээхтэрин 67 ахтыытыттан турар итиэннэ уопсастыбаннай-политическай уонна историческай сыаннаһынан ааҕыллар.
Лена Максимовна биир дойдулаахтара, дьиэ кэргэн доҕотторо, коллегалара уонна бииргэ үлэлээбит дьоно кини аатыгар үгүс сылаас, дууһаҕа хаалар тыллары эппиттэр. Кэлин Лена Максимовна төрөппүттэрэ М.К. Аммосов уонна Р.И.Цугель  бэртээхэй нэһилиэстибэлэрин уонна кэс тылларын харайааччы уонна тиэрдээччи миссиятын барытын бэйэтигэр ылыммыта.

Биэчэр кыттыылаахтарын иннигэр РФ Президенигэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин 1992-1993 сс. бастайааннай бэрэстэбиитэлэ, 1995-2000 сс. РФ Федеральнай Мунньаҕын Госдуматыгар депутат Зоя Корнилова, Саха ССР ХII ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтин Бэрэссэдээтэлэ Климент Иванов, Ил Түмэн бэһис ыҥырыытыгар норуот депутата, М.К.Аммосов аатынан ХИФУ ректорын э.т. Евгения Михайлова, “Нам улууһа” МТ баһылыга Юрий Слепцов, “Нам түмсүү” уопсастыбаннай түмсүү бэрэссэдээтэлэ  Гаврил Местников, Максим Аммосов сиэн балта Яна Корякина тыл эттилэр.
Бырайыак ааптардара уонна Максим Кирович Аммосов аймахтара бу кинигэ ыччат интэриэһин тардарыгар, оттон сүрүн геройдара төрөппүккэ иэс, бэриниилээх буолуу, доҕордоһуу уонна дьиэ кэргэҥҥэ, Ийэ сиргэ таптал курдук үйэлээх сыаннастары бигэргэтэр холобурунан буолуохтарыгар эрэнэллэр.