Нэһилиэк библиотекатын боломуочуйаларын улууска биэрэр сөптөөх дуо?

/ Бырабыыталыстыба чааһа /

Кулун тутар 26 күнүгэр Ил Түмэҥҥэ библиотека үлэтин тэрийиигэ сорох боломуочуйаны оройуон киинигэр биэрии тула бырабыыталыстыба чааһа буолла. Тэрээһини парламент үөрэх­хэ, наукаҕа, култуураҕа, сонуну киэҥник тарҕатар ситимнэргэ уонна уопсастыбаннай тэрилтэлэр дьыалаларыгар кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Феодосия Габышева иилээн-саҕалаан ыытта, норуот дьокутааттара, тустаах тэрилтэлэр, министиэристибэлэр, библиотека үлэһиттэрэ кыттыыны ыллылар. Сүрүн дакылааты Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр култуура миниистирин солбуйааччы Владислав Левочкин оҥордо.

Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр уопсайа 504  библиотека баар. Онтон иккитэ судаарыстыбаннай, уоннааҕыта муниципальнай библиотекалар. 40 библиотека кулууп, сынньанар киин иһинэн үлэлиир. 2018 сылга 3636,5 тыһ. киһи сылдьыбыт. Бу 2017 сыллааҕы дааннайдары кытта тэҥнээтэххэ 11 тыһыынчанан аҕыйах.

Маны таһынан өрөспүүбүлүкэҕэ библиотека ситимэ көҕүрээн иһэрэ дьиксиннэрэр. 2018 сылга Алдан оройуонун Якокут нэһилиэгин библиотеката үлэтэ тохтообута, итиэннэ Ньурба улууһун уонна Уус-Алдан улууһун библиотекаларыгар оҕо салаалара холбоспуттарын түмүгэр үс библиотека статуһун сүтэрбитэ. 21 нэһилиэнньэлээх пуун библиотеката суох олорор. Холобур, Бүлүү улууһун Староватово (78 киһи) уонна Сосновка (304 киһи) нэһилиэктэрэ төһө да биир көс тэйиччи сытталлар, суола-ииһэ суох буолан, тырааныспар тиийбэтэ харгыстаан, библиотекаҕа тиийэр кыахтара суох. Амма улууһун Амма-Наахара уонна Эмис нэһилиэктэрин үс учаастагар библиотека эмиэ суох.

2018 сылга СӨ Бырабыыталыстыбатын 202 №-дээх уурааҕынан өссө 12 библиотека сабыллар кутталлаах.

Билиҥҥи туругунан 89,5% муниципальнай библиотека (459 библиотека) 33 кииннэммит библиотечнай ситимҥэ (МЦБС) киирбит. Сөбүлэһии быһыытынан маннык библиотеканы тэрийээччинэн оройуон баһылыга буолар.

Ол гынан баран кулууп уонна атын да тэрилтэ иһинэн үлэлиир библиотекаларга араас харгыстар, мэһэйдэр үөскээннэр, библиотека үлэтин атарахсытар түбэлтэлэр элбэхтэр.

Кистэл буолбатах, маннык библиотекалар үлэһиттэрэ кулууп сүрүн үлэһитин статуһун сүкпэттэр, итиэннэ материальнай-техническэй базаларын тупсарыналларыгар, библиотека пуондатын байытарга үп-харчы тыырыытыгар күлүккэ хаалаллара баар суол.

Бырабыыталыстыба чааһын кыттыылаахтара библиотека үлэтин кииннээтэххэ, билиҥҥи баар кыһалҕалары туоратар кыахтаахпыт диэн санааларын аһаҕастык эттилэр. Өскөтүн биирдиилээн нэһилиэктэргэ баһылык өйүүр түгэнигэр тэрилтэ үлэтэ үчүгэй көрдөрүүлээх буолар эбит буоллаҕына, сорох нэһилиэнньэлээх пууннарга библиотекаҕа аанньа ахтыбат сыһыан баар.

Сунтаар улууһун кииннэммит библиотекатын дириэктэрэ Изабелла Жиркова этэринэн, улуус үрдүнэн 23 библиотека кулууп, үс библиотека администрация иһинэн үлэлиир. «Бу библиотекалар туспа тэрилтэ быһыытынан статустара суох. Үлэ биэрээччи кулууп дириэктэрэ буолар. Бу ис-иһигэр киирдэххэ тус-туспа тэрилтэлэр. Онон бу саҥа киирбит штаты тыырыы оҥкула диэн методика быһарынан, үлэһити сарбыйыы буолар түгэнигэр ким хайа иннинэ библиотекарь үлэтэ суох хаалар кутталлаах», – диэн эттэ.

Өлүөхүмэ улууһун Дьаархан нэһилиэгин баһылыга Николай Копылов маннык санаалаах: “Баһылык быһыытынан библиотекам үчүгэйдик үлэлииригэр кыһаллабын. Онон кииннэммит библиотека систиэмэтэ саамай табыгастаах дии саныыбын. Тиһиктээх үлэ хаһан баҕарар таһаарыылаах. Өскөтүн литератураны, кинигэни нэһилиэк-нэһилиэк тус-туспа атыылаһарынааҕар,  кууһунан атыылаһар хаһан баҕарар барыстаах. Онон бу систиэмэ олоххо киирэрин өйүүбүн”.

Кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ Феодосия Габышева: “Биһиги сүрүн болҕомтону библиотека үлэтин сүрүн соругар – нэһилиэнньэҕэ тиийимтиэ буоларыгар ууруохтаахпыт. Библиотека дьон-сэргэ сылдьарыгар, билиитин хаҥатарыгар, аныгы кэм ирдэбилигэр эппиэттиир буолуохтаах. Ордук чорботон Арктика уонна Хоту сир кытыы нэһилиэктэрин бэлиэтиэм этэ. Онно, кырдьык, кинигэни тиэрдии, тэтимнээх интернет ситимин тардыы уустуктардаах», – диэн түмүктээтэ.

Тэрээһин түмүгүнэн чуолаан нэһилиэнньэни библиотека өҥөтүнэн хааччыйыы, комплектование уонна библиотека пуондатын харыстааһын боломуочуйатын нэһилиэнньэлээх пуун таһымыттан оройуон киинигэр көһөрөргө диэн эрэкэмэндээссийэни ылыннылар.