Өйтөн суруйууга куонкурус түмүктэрэ

Бу көрсүһүүгэ парламент наукаҕа, үөрэххэ, култуураҕа, сонуну тарҕатар ситимнэргэ уонна уопсастыбаннай тэрилтэлэр дьыалаларыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Феодосия Габышева, «Ил Түмэн» хаһыат кылаабынай редактора Наталья Попова уо.д.а. кытыннылар.

Куонкурус өрөспүүбүлүкэ парламена уонна «Ил Түмэн» издательскай дьиэ тэрийиилэринэн, 2019 с. олунньу 15 күнүттэн муус устар 15 к. диэри ыытылынна.

Сыала-соруга: үөрэнэччилэр правовой билиилэрин таһымын үрдэтии, ыччакка олоххо көхтөөх сыһыаны үөскэтии уонна патриоттуу өйү-санааны иитии. Айар куонкурус саастарынан икки бөлөҕүнэн уонна икки теманы хабан ыытылынна. Ол курдук, 9-11 кылаастарга “Мин сокуонум барыла – өрөспүүбүлүкэм сайдыытыгар” уонна 5-8 кылаастарга  “Мин сэлиэнньэм (бөһүөлэгим, куоратым) бүгүн уонна сарсын” темалар бэриллибиттэрэ.

Тэрээһин улахан интэриэһи тарта. Икки ый устатыгар өрөспүүбүкэ үгүс оройуоннарыттан уонна куораттарыттан 115 өйтөн суруйуу киирдэ.

«Куонкурус сыалын-соругун ситтэ. Кини кыттыылаахтара гражданскай-быраап эйгэтигэр көхтөөх сыһыаннарын көрдөрөллөрүн ааһан, правовой билиилэрин таһымын үрдэттилэр, уопсастыбаҕа, бэйэлэрин куораттарыгар, оройуоннарыгар, сэлиэнньэлэригэр ханнык сытыы суолталаах проблемалар баалларын быһаардылар. Саамай суолталааҕа, кинилэр уустук боппуруоһу быһаарарга чопчу этиилээхтэр. Үөрэнээччилэр бэйэлэрин сокуону көҕүлээһиннэрин, сокуоҥҥа көннөрүүлэри кытта киллэрэллэр», – диэтэ “Ил Түмэн” хаһыат кылаабынай редактора Наталья Попова.

Куонкурус I истиэпэннээх лауреаттарынан Сунтаар политехническай лицей-интернатын 10 Б кылааһын үөрэнээччилэрэ Семен Иванов уонна Жанна Иванова, ону сэргэ Дьокуускай куорат национальнай гимназиятын «Айыы кыһата» 7 кылааһын үөрэнээччитэ Вера Винокурова буоллулар. Бу оҕолор куонкурус кыайыылаахтарынан билиниллэн, Бүтүн Россиятааҕы «Океан» оҕо киинигэр путевкаларынан наҕараадаланнылар. Кинилэр «Россия – территория возможностей» симиэнэҕэ сынньаналлар.

Жюри II истиэпэннээх лауреаттарынан Уус-Маайа улууһуттан Петропавловскай орто оскуолатын 6 кылааһын үөрэнээччитэ Полина Пинигинаны, Анаабыр национальнай долган-эбэҥки улууһуттан Үрүҥ Хайа орто оскуолатын 5 кылааһын үөрэнээччитэ Василий Егоровы, Дьокуускайтан национальнай гимназия  «Айыы кыһата» 10 кылааһын үөрэнээччитэ Анна Софронованы ааттаата.

III истиэпэннээх лауреаттарынан Дьокуускай куорат 17 №-дээх орто оскуолатыттан Антон Алексеев, Амма улууһуттан Чакыр орто оскуолатын 5 кылааһын үөрэнээччитэ Николай Никифоров, Үөһээ Бүлүү Боотулу орто оскуолатын 7 кылааһын үөрэнээччитэ Виктория Золотарева буоллулар.

II уонна III истиэпэннээх лауреаттар «Сосновый бор» оҕону сынньатар уонна чэбдигирдэр кииҥҥэ алтынньыга, сэтинньигэ  «Дорогою добра» симиэнэҕэ путевкаларынан наҕараадаланаллар.

I истиэпэннээх дипломнары Дьокуускайтан 26 №-дээх оскуола 6 Д кылааһын үөрэнээччитэ Алина Макарова, Бүлүү улууһуттан М.Алексеев аатынан Баппаҕаайы орто оскуолатын 9 кылааһын үөрэнээччитэ Вадим Оленов, А.Г. Чикачев аатынан Чокурдаах орто оскуолатын 5 кылааһын  үөрэнээччитэ Лаура Суздалова, Ф.Г. Охлопков аатынан Майа орто оскуолатын 11 кылааһын үөрэнээччитэ Алина Романова, II истиэпэннээх диплому Н.С. Охлопков аатынан Нам гимназиятын 10 “б” кылааһын үөрэнээччитэ Александр Бочкарев, Чокурдаах орто оскуолатын 5 кылааһын үөрэнээччитэ Сергей Черемкин, Алдан гимназиятын 6 кылааһын үөрэнээччитэ Дарий Косимов тутуохтара.  III истиэпэннээх дипломанынан Уус Маайа улууһун Петропавловскай оскуолатын 6 кылааһын үөрэнээччитэ Игорь Прокопьев, Горнай Бэрдьигэстээҕин улуустааҕы гимназиятын 6 кы­лааһын үөрэнээччитэ Антон Романов, Күөрэлээх орто оскуолатын үөрэнээччитэ Мирослав Николаев буоллулар. Дипломаннар биһирэбил бириистэри ылыахтара. Бары кыттыылаахтарга сертификаттар туттарыллыахтара.

Муус устар 21 к. куонкурус кыайыылаахтара Жанна Иванова, Вера Винокурова уонна Семен Иванов Ил Түмэҥҥэ ыҥырыллан, парламент дьиэтин, музейы, Ил Түмэн 25 сылыгар анаммыт быыстапканы көрдүлэр. Оҕолор сокуону таһаарар уорган үлэтин кытта билистилэр, пленарнай мунньах ыытыллар саалатыгар сырыттылар.

Ил Түмэн бэрэссэдээтэлин кабинетыгар спикер Петр Гоголев парламент туһунан кэпсээтэ, оҕолор бэйэлэрин үлэлэрин билиһиннэрдилэр.

Жанна Иванова ааҕарынан, РФ Холуобунай кодексын 150 ыст. 4 ч. баар нуорма тэрээһиннээх буруйу оҥорууну утары охсуһуу соруктарыгар толору сөп түбэспэт. Ол курдук, буруйу оҥорбут бөлөххө биирдиилээн улаатан эрэр оҕолору эрэ тардыы иһин эппиэтинэс көрүллэр. Улахан дьон буруйу оҥорууга ыччат бөлөхтөрүн туһаналларын иһин эппиэтинэстэрэ олохтоммотох. Үөрэнээччи кыыс санаатынан, РФ ХК 150 ыст. сокуоннай саастарын туола илик оҕолор бөлөхтөрүн буруйу оҥорууга тардыы иһин үрдэтиллибит эппиэтинэс, чуолаан, ити дьыала иһин 7-10 сылга диэри көҥүлү быһар туһунан эбии киириэхтээх.  Жанна кэлин юрист буолар итиэннэ сокуоннай саастарын туола иликтэр дьыалаларыгар хамыыһыйаҕа үлэлиир баҕалаах.

Семен Иванов бэйэтин суруйуутугар Сунтаардааҕы лицей-интернат холобуругар Саха сиригэр политехническай үөрэхтээһини сайыннарыыга кэрэхсэбиллээх санаалары эппит. Бүгүҥҥү күҥҥэ лицейгэ ыччаты идэҕэ бэлэмнээһиҥҥэ 11 анал куурус үлэлиир: тимиртэн, мастан, туостан уус-уран оҥоһуктарга, керамикаҕа, ювелирнай дьыалаҕа уо.д.а.

Семен математическай, естественнэй-научнай үөрэх хаачыстыбата намтаабытыгар, үрдүк квалификациялаах учууталлар тиийбэттэригэр, о.д.а. болҕомтону тардар. Кини быстыбат политехническай үөрэхтээһин моделын олоххо киллэрэргэ этии оҥорбут.

«Мин албын-көлдьүн, буруйу оҥоруу уонна дьадайыы суох, култуура үгэстэрэ харыстаныллар, норуот сомоҕолоһуута, түмсүүтэ баар куоратыгар олоруохпун баҕарабын. Дьон тулабар өрүү мичээрдии сылдьыахтарын уонна төрөөбүт кыраайдарыгар дьоллоохтук олоруохтарын, Ийэ дойдуларын быраҕан туора сиргэ олорор туһунан толкуйдаамыахтарын баҕарабын», — диэн 7 кылаас үөрэнээччитэ Вера Винокурова суруйбут.

Кини эдэр көлүөнэ төрөөбүт тылынан саҥарбатыгар, ордук нуучча тылыгар охтубутугар, онтон сылтаан ийэ тыл мөлтүүрүгэр болҕомтону тардар.  Манна даҕатан эттэххэ, улуустарга саха оскуолатыгар үөрэнээччилэр бу куонкуруска төрөөбүт тылларынан суруйуулара элбэҕэ суох. Дьиҥэр, куонкурус икки тылынан ыытыллыбыта. Инникитин саха тылын учууталлара оҕолор көхтөөхтүк кытталларыгар болҕомтолорун ууруохтарын наада дии саныыбыт.

Өйтөн суруйууга куонкурус кыайыылаахтарыгар Петр Гоголев ситиһиилэри, былааннара олоххо киирэллэригэр уонна баҕа санаалара туолалларыгар баҕарда.

Көрсүһүүгэ кыттыбатах лауреаттары уонна дипломаннары наҕараадалааһын муус устар 30 к. буолуоҕа.

Ил Түмэн пресс-сулууспатын матырыйаалынан