Гимн ньиргиэрин — киэн тутта, сөҕө-махтайа

Былаах, гербэ — дойду сирэйдэрэ

1992-1993 сылларга Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үрдүкү Сэбиэтэ бөдөҥ суолталаах сокуоннары ылыммыта. Итилэр истэригэр өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай былааҕын туһунан сокуон 1992 сыл алтынньы 14 күнүгэр, оттон судаарыстыбаннай гербэ туһунан докумуон ити сыл ахсынньы 26 күнүгэр ылыллыбыттара.
Өрөспүүбүлүкэбит судаарыстыбаннай былааҕын аан бастаан официальнайдык өрө көтөҕүү, тустаах сокуон ылыллыбыт күнүгэр Үрдүкү Сэбиэт дьиэтигэр ыытыллыбыта. Дьон-сэргэ тоҕуоруһа мустубута.
Сурук-бичик үөдүйүөн иннинэ, үгүс норуокка ойуу уонна руническай суруктар диэн баар буола сылдьыбыттара наука эйгэтигэр биллэр. Бу ойуулар кэм-кэрдии суурайбат гына, суорба таас хайаларга өйдөбүнньүк бэлиэ буолан хааланнар, түҥ былыргыны, өбүгэлэрбит олохторун-дьаһахтарын туһунан үгүһү сэһэргииллэр. Үйэлэри уҥуордаан кэлбит ити бэлиэлэр сүдү күүстээхтэрин, ураты сүрдээхтэрин-куттаахтарын өрөспүүбүлүкэбит гербэтигэр Өлүөнэ очуостарыгар ойууламмыт аттаах киһи ылыллыбыта да туоһулуур.
1994 сыллаахха Российскай Федерация президенэ Борис Ельцин Ыйааҕынан Россия герольдмейстерынан Эрмитаж директорын солбуйааччы Георгий Вилинбахов анаммыта. 2002 сыллаахха ахсынньы 26 күнүгэр «Саха Өрөспүүбүлүкэтин геральдикаҕа судаарыстыбаннай бэлиитикэтин туҮунан» Президент Ыйааҕа тахсыбыта. Бу Ыйаахха олоҕуран, өрөспүүбүлүкэ вице-президенэ Александр Акимов салайааччылаах Геральдика сэбиэтэ тэриллибитэ. Бу сэбиэт өрөспүүбүлүкэ официальнай бэлиэлэригэр сыһыаннаах сокуону тутуһууну хонтуруоллаабыта. Итини тэҥэ Россия Президенин Геральдикаҕа сүбэтин кытта ыкса ситими тутуһан үлэлээбитэ. Балары таһынан сэбиэт судаарыстыбаннай уонна муниципиальнай бэлиэлэри олохтооһун уонна туһаныы сокуоҥҥа уонна быраабылаҕа сөп түбэһэрин хааччыйар инниттэн геральдическай бэрэбиэркэни ыыппыта. Улуустар гербэлэрин оҥоруу саҕаламмыта. Улуустар гербэлэрэ өрөспүүбүлүкэ уонна Российскай Федерация Геральдикаҕа сэбиэттэригэр бэрэбиэркэни ааһаннар, бигэргэнэннэр, Судаарыстыбаннай геральдическай регистргэ киирбиттэрин туҮунан сибидиэтэлистибэлэри ылары ситиспиттэрэ.

Төрөөбүт улуустарын үйэлээх бэлиэлэрин оҥорууга ытыктанар дьоммут кыттыыны ылбыттара. Ол курдук, худуоһунньуктар Афанасий Осипов — Горнай, Юрий Спиридонов — Анаабыр гербэлэрин оҥорбуттара. Афанасий Мунхалов, Мандар Уус, Владимир Игнатьев бэйэлэрин улуустарын бэлиэлэрин оҥорууга күүс-көмө, сүбэ-соргу буолбуттара. Бу үлэҕэ историктар эмиэ кыттыыны ылбыттара. Кэлин нэһилиэктэр гербэлэрэ эмиэ оҥоһуллубуттарын билэбит.
2004 сыл от ыйын 15 күнүгэр «Саха Өрөспүүбүлүкэтин официальнай бэлиэлэрин тустарынан» сокуону Ил Түмэн ылыммыта. Ити докумуон ылыллыбытынан сибээстээн, 1992 сыллаахха Үрдүкү Сэбиэт ылыммыт судаарыстыбаннай былаах уонна гербэ тустарынан сокуоннара күүстэрин сүтэрбиттэрэ. Тустаах докумуон ити сокуоннарга олоҕурбута саарбаҕа суох.

Өрөспүүбүлүкэбит гимнэ эмиэ тустаах сокуон ылыллыбыт күнүгэр бигэргэммитэ. Гимн тылын поэттар Савва Тарасов уонна Михаил Тимофеев суруйбуттара. Нууччалыытын Владимир Федоров тылбаастаабыта. Музыкатын композитор Кирилл Герасимов оҥорбута.

Министерстволар, биэдэмистибэлэр — эҥкилэ суох

Мунньах ыччаттар саҥалыы аранжировкалаан оҥорбут Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа Анатолий Бурнашев толорбут гимниттэн саҕаланна. Ыччат маннык дьоһун дьыалаҕа ыл­сыбыта кэрэхсэбиллээх.
Тэрээһиҥҥэ депутаттар Дмитрий Саввин, Александр Сусоев, Жанна Егорова уонна Василий Местников, бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Александр Соловьев, композитордар Кирилл Герасимов, Семен Ченянов, ырыаһыт Анатолий Бурнашев, министерстволар, «Саха» көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа бэрэстэбиитэллэрэ кыттыыны ыллылар.
Ил Дархан уонна бырабыыталыстыба дьаһалтатын судаарыстыбаннай наҕараадаларга уонна геральдикаҕа отделын салайааччыта Галина Кузьмина парламент Хонтуруоллуур кэмитиэтин көҕүлээһининэн оҥоһуллубут бэрэбиэркэ түмүгүн кытта билиһиннэрдэ. Ол курдук, министерстволар уонна биэдэмистибэлэр тустаах сокуону халбаҥнаабакка толороллорун дакылаатчыт бэлиэтээтэ. Былааҥкалар, бэчээттэр уонна өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай былааҕа Москватааҕы «Флагснаб», Дьокуускайдааҕы «Питрс» курдук анал сертификаттаах тэрилтэлэргэ оҥоһуллаллар эбит. Итилэр хараллар усулуобуйалара эмиэ олохтоммут. Судаарыстыбаннай уорган, тэрилтэ салайааччытын бирикээһинэн бэчээти тутарга эппиэттээх сирэйдэр анаммыттар.
Маны таһынан өрөспүүбүлүкэ Ил Дарханын иһинэн үлэлиир геральдическай сэбиэт сылын ахсын муус устар 27 күнүн — Саха Өрөспүүбүлүкэтин, бэс ыйын 12 күнүн — Россия күнүн, атырдьах ыйын 22 күнүн — Россия былааҕын, балаҕан ыйын 27 күнүн — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын күннэрин иннилэригэр министерстволарга, биэдэмистибэлэргэ, олохтоох бэйэни салайыныы, Российскай Федерация уонна өрөспүүбүлүкэ толоруулаах былаастарын территориальнай уорганнарыгар дойду уонна өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай бэлиэлэрин техническэй туруктарын бэрэбиэркэлиир сорудахтары биэртэлиирин туһунан Галина Кузьмина бэлиэтээтэ.
Дакылаатчыт коммерческай тэрилтэлэр, предпринимателлэр табаардарын, сувенирдары оҥороллоругар өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай гербэтин элеменнэрин туһаналларын бэлиэтээтэ. Холобурга, BASK фирма гербэбитигэр баар аттаах киһини туһанар эбит. Маны таһынан Өлүөнэ очуостарыгар уруһуйдаммыт аттаах киһи казахтар харчыларыгар баарын мунньах кыттыылаахтара ыйдылар.

Сокуон туолуута хонтуруолламмат буоллаҕына

Ил Түмэн Хонтуруоллуур кэмитиэтин бэрэбиэркэтин түмүгүнэн «Саха» көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа уонна өрөспүүбүлүкэтээҕи «Якутия» хаһыат тустаах сокуоннары тутуспаттара бэлиэтэннэ. Ол курдук, «Якутия» судаарыстыбаннай хаһыат аатыгар (төбөтүгэр) өрөспүүбүлүкэ гербэтин туруорары наадалааҕынан аахпатах. Онон сокуону куруубайдык кэспит.
«Саха» көрдөрөр-иһитин­нэрэр хампаанньа араадьыйанан уонна телевидениенэн биэриилэрин иннилэригэр үлэ күннэригэр сарсыарда 6 чааска, оттон өрөбүл күннэргэ сарсыарда 7 чаастан эрэ өрөспүүбүлүкэ гимнин тыаһата сылдьыбыт. Оттон биэриилэр түмүктэригэр түүн 12 чааска гимн тыаһаабатын, тустаах сокуон эмиэ кэһиллибитин туһунан депутат Александр Сусоев бэлиэтээтэ. «Саха» НКИК телевидениеҕэ дириэктэрэ Ньургун Торговкин бэрэбиэркэ кэнниттэн ити итэҕэс туоратыллыбытын туһунан эттэ.
Мунньах кыттыылаахтара сарсыарда 6 чааска уонна түүн 12-гэ ким да гимны истибэтин, тустаах сокуоҥҥа уларыйыы киллэриллэн, бириэмэтэ уларыйара наадатын бэлиэтээтилэр.
Сокуоннар туолууларын кэмиттэн-кэмигэр хонтуруоллуур, бэрэбиэркэлиир наадалааҕын ити да тыыннаах холобурдар көрдөрөллөр дии саныыбын.

Патриотическай иитиигэ бөдөҥ суолталаахтар

Өрөспүүбүлүкэ гимнин музыкатын ааптара, композитор Кирилл Герасимов оҕолорго гимни үөрэтэргэ анаан дискэҕэ методическай көмө оҥорбутун туһунан эттэ. Кырдьык, судаарыстыбаннай бэлиэлэр, гимн патриотическай өттүнэн иитэр суолталара олус улахан. Дойду, өрөспүүбүлүкэ гимнэрин оскуола оҕолоро билэллэрэ булгуччулаах дии саныыбын.
Аан дойдутааҕы, олимпийскай күрэхтэһиилэргэ сорох судаарыстыбалар спортсменнара сүрэхтэрин туттан тураннар, хайдахтаах курдук долгуйаннар дойдуларын гимнэрин истэллэрин киһи сөҕө-махтайа көрөр. «Саха» НКИК телевидениетин биэриитигэр өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай сүбэһитэ Андрей Борисов гимни сүрэҕи туттан туран истии наадалааҕын бэлиэтээбитэ. Тустаах сокуоҥҥа ити уларыйыы киирэрэ эмиэ наадалаах дии саныыбын.