Кымыс, быыппах күүрдэр утахтарга киирсибэттэр

СӨ сиригэр-уотугар кыра кыраадыстаах күүрдэр утахтары бытархай атыылааһыны бобор туһунан сокуон барыла бүтэһик ааҕыыга ылылынна.

Саха сирин Государственнай Мунньаҕа норуот депутаттара Александр Кошуков уонна Владимир Атаманченко сокуону көҕүлээһиннэрин үһүс ааҕыыга көрдө. Парламентарийдар бу сокуон барылыгар ымпыктаан-чымпыктаан сыл аҥаара үлэлээтилэр.

2015 сыл сайыҥҥы сес­сиятын кэмигэр бу сокуон барыла Ил Түмэн экономическай, инвестиционнай уонна промыш­леннай политикаҕа, туризмҥа уонна инфраструктура сайдыы­тыгар сис кэмитиэтигэр ситэрэн оҥорууга ыытыллыбыта.

Кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ Виктор Федоров “кымыс” уон­на “быыппах” курдук бородуук­та­ларга боппуруостары чоп­чу­­ла­һаары алкогольнай бо­ро­­­дууксуйаны бытахай атыы­лааһыны лицензиялааһыҥҥа уонна лицензия хонтуруолун ыытыыга СӨ Управлениетыгар ыйытык ыыппыта. Управление салайааччыта Матвей Лыткин кыра кыраадыстаах күүрдэр утахтар өйдөбүллэригэр кымыс уонна быыппах киирсибэттэрин туһунан суруйбут. Маннык утахтарга састаабыгар 1,2-тэн 9 диэри бырыһыан этиловай испиирдээх утахтар киирсэллэр. Кымыс уонна быыппах “Үүккэ уонна үүт бородууксуйатыгар техническэй регламент” диэн 2008 сыл бэс ыйын 12 күнүнээҕи 88 нүөмэрдээх Федеральнай сокуонунан сүрүннэнэллэр.

Мунньахха сокуон барылын бүтэһик ааҕыыга ылыннылар уонна СӨ Ил Дархана илии баттыырыгар уонна норуокка иһитиннэриигэ анаан ыыттылар.

Пленарнай мунньах биир сытыы боппуруоһунан “Биб­лиотека дьыалатын туһунан” СӨ Сокуонун 24-с ыстатыйатыгар уларытыыны киллэрэр туһунан СӨ сокуонун барыла буолла. Бу сокуон барыла эмиэ итинник ааттаах Федеральнай сокуон 23-с ыстатыйатыгар уларытыы киирбитинэн сибээстээн бэлэм­нэммит.

Дакылааты СӨ культуратын уонна духуобунай сайдыытын миниистирэ Владимир Тихонов оҥордо. Өрөспүүбүлүкэ быра­быыталыстыбата “Библиотека дьыалатын туһунан” СӨ Сокуонугар көҕүлээһин бы­һыы­тынан тыа сирин библиотекаларын уларытан тэрийии, сабыы процедуратын чопчулааһын чааһыгар уларытыылары киллэрэр.

Сокуон барылыгар көрүл­лэринэн, тыа сиригэр баар муниципальнай библиотекалары сөргүтэр эбэтэр суох оҥорор туһунан быһаарыы туһааннаах нэһилиэк олохтоохторун орто­лоругар ыытыллар ыйытык түмүгүн учуоттаан ылыллар. Бу сокуон Саха сиригэр библиотекалары сабыы туһунан толкуйдамматах, быһымах быһаарыылартан тыа сирин олохтоохторун бырааптарын көмүскүөҕэ. Бүгүҥҥү күҥҥэ библиотека диэн култуура, билии сүрүн тирэҕэ буолар. Сорох нэһилиэктэргэ олохтоох дьон Интернетинэн туһанар соҕотох сирдэрэ буолар.

Дакылаатчыкка норуот депутаттара Петр Аммосов, Виктор Губарев, Марфа Филиппова чопчулуур ыйытыы­лары биэрдилэр. Виктор Губарев библиотекалар оннооҕор сэрии кэмигэр сабыллыбатахтарын туһунан эттэ. Парламент спикерэ Александр Жирков бэлиэтээтэ: «Бу нуорма тыа сирин библиоте­каларын сарбыйарга дьулуһууну хааччахтыыр аналлааҕа көстөн турар. Тыа сиригэр үөрэх тэрилтэлэрин туһунан сокуоҥҥа ылыммыт быһаарыныыбыт курдук, тыа сирин библиотекаларыгар билигин эмиэ хааччахтааһын киирэр. Бу – тыа сирин библиотекаларын сабыыга суолу арыйар буолбатах, миниистир этэринэн, РФ сорох сирдэригэр саҕаланан эрэр дьулуһууларга эбии мэһэйи үөскэтэр. Сокуон тыа сирин библиотекаларын күөмчүлээһиҥҥэ буолбакка, төттөрүтүн кинилэри көмүс­күүргэ, ол иһигэр салгыы үлэлиир бырааптарыгар туһуланар».

Бу сокуон барыла бастакы ааҕыыга көрүллэн ылылынна.

“Дальнай Востоктааҕы федеральнай уокурукка сир учаастактарын биэрии уратыларын туһунан” федеральнай сокуон барылын тула

“Дальнай Востоктааҕы фе­деральнай уокурукка сир учаастактарын биэрии уратыларын туһунан” феде­ральнай сокуон барылын туһунан боппуруоска дакылааты Ил Түмэн Сир сыһыаннаһыыларыгар, айылҕа баайыгар уонна экологияҕа сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Владимир Прокопьев оҥордо. “Тохсунньу ыйга РФ бырабыыталыстыбатын вице-премьера, Дальнай Восток федеральнай уокуругар президент боломуочуйалаах бэрэстэбиитэлэ Юрий Трутнев Россия президенэ Владимир Путинныын көрсүһүүтүгэр Даль­най Востокка көһүөн баҕалаах хас биирдии Россия олохтооҕор 1 га сири босхо биэрии механизмын оҥорорго этии киллэрбитэ. Бу сокуон барылыгар салгыы үлэлээһиҥҥэ сүрүн постулаттарынан киһи босхо бэриллибит сири биэс сыл тухары туһаннаҕына, бу сир кини бас билиитигэр бэриллэрэ, туһамматаҕына – былдьаныллара буолбуттара. Сокуон барылын ааптардара этэллэринэн, Россия олохтоохторугар эргииртэн ылыллыбыт учаастактар, ону сэргэ үһүс сирэйдэр бырааптара докумуоҥҥа киирбит, резервэҕэ баар сирдэр бэриллиэхтэрэ суоҕа», — диэн бэлиэтээтэ Вла­ди­мир Прокопьев. Кини бу сокуон барыла дьон-сэргэ ортотугар араас санааны үөскэппитин эттэ, үчүгэй уонна мөлтөх өрүттэрин ыйда: «Сүрүн үчүгэй өрүтэ – дойду, ол иһигэр өрөспүүбүлүкэ олохтоохторо сир учаастактарын босхо ылар, туттуллубат сирдэри туһаҕа таһаарар кыахтаналлара. Ол эрээри докумуон мөлтөх өрүттэрэ эмиэ бааллар. Холобура, сокуон барыла сир-уот сайдыытын былааннааһыны төрүкү “көрбөт”. Хайа баҕарар государствоҕа бүгүн барытын былаанныыллар, ол иһигэр оҥорон таһаарар күүһү сайыннарыыны эмиэ, тоҕо диэтэр, бу экономика сүрүн төрүтэ буолар”.

Дальнай Востоктааҕы фе­де­ральнай уокурукка сир учаас­тактарын биэрии ураты­ларын туһунан” федеральнай сокуон барылыгар биэдэмис­тибэлэр икки ардыларынааҕы оробуочай бөлөҕү тэрийэр наадалааҕын туһунан эттилэр.

Саха сирин парламен­та­рийдара “Дальнай Восток­тааҕы федеральнай уокурукка сир учаастактарын биэрии ураты­ларын туһунан” федеральнай сокуон барылыгар үлэни тэрийии туһунан” Ил Түмэн уурааҕын би­гэр­гэттилэр.

Ил Түмэн 2015 сыллааҕы күһүҥҥү сессиятын кэмигэр сокуону оҥорор үлэтин барыллааһын программатын бигэргэттэ

Спикери бастакы сол­буйааччы Анатолий Добрянцев оҥор­бут дакылаатыгар бу программа Ил Түмэн сис кэ­ми­­тиэттэрин этиилэринэн оҥоһуллубутун туһунан эттэ.

«2015 сыл күһүҥҥү сес­сиятын кэмигэр барыта 62 СӨ сокуонун барыла көрүллэрэ былааннанар. Ол иһигэр бастакы ааҕыыга – 53, иккис ааҕыыга – 8, үһүс ааҕыыга биир СӨ сокуонун барыла. Уопсай ахсаантан 32 сокуон барылын норуот депутаттара киллэрэллэр, 7 – СӨ Ил Дархана, 23 – Саха сирин Бырабыыталыстыбата», — диэн иһитиннэрдэ Анатолий Добрянцев.

«Күһүҥҥү сессия кэмигэр уопсайа 28 тэрээһин ыытыллара былааннаммыта. “2016 сылга СӨ государственнай бюджетын туһунан” СӨ сокуонун барылын туһунан” тиэмэҕэ аһаҕас истиилэр, ол иһигэр Мииринэй куоракка көһө сылдьар парламент истиилэрэ, 9 «бырабыыталыстыба чааһа” уонна 9 “төгүрүк остуол”, — диэтэ Анатолий Добрянцев.
* * *
Ил Түмэн уочараттаах XVIII пленарнай мунньаҕын кэмигэр бүтэһик ааҕыыга 21 СӨ сокуона, бастакы ааҕыыга 10 сокуон барыла, Ил Түмэн 16 уурааҕа уонна 20 федеральнай сокуон барыла, РФ субъектарын государственнай былааһын сокуону оҥорор (бэрэстэбиитэллээх) уорган­нарын сокуону көҕүлээһиннэрэ уонна туруорсуулара ылылын­нылар.

Мария ПАВЛОВА.