«Тыам сирэ» программаны олоххо киллэриэҕиҥ

Бу үлэни ыытыыга анал фондалар наадалар:
— тыа хаһаайыстыбатын производствотын өйөөһүҥҥэ;
— сырьеҕа уонна аһылык саппааһыгар.

Тыа сирин социальнай сайдыытыгар уонна тыа хаһаайыстыбатын үлэһитин хамнаһыгар уларыйыылар тахсыахтарын наада.

Бырабыыталыстыба государственнай сакааһа, үп-экономика хайысхатыгар уонна сыана боппуруостарыгар, барытыгар халбаҥнаабат, мэктиэлэнэр балаһыанньа олохтонуоҕа. Ордук тыа хаһаайыстыбатыгар наадалаах ресурсаларга:
— газ, электроэнергия, уматык, уоҕурдуу, үүнээйи сиэмэтин бары көрүҥнэрин уонна тиэйэр-таһар үлэлэр тарифтарыгар.

Оттон тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын атыылаһыллар (закупочнай) сыаната сөбүгэр улаатан иһиэхтээх.

Билигин маны олоххо киллэриигэ күүс-көмө буолар аналлаах 2009 сылтан үлэлиир «Биир ньыгыл Россия» политическай партия Саха сиринээҕи салаатын «Тыам сирэ» диэн ааттаах аграрнай программатын саҥа производственнай-экономическай блогунан күүһүрдэн-ситэрэн биэрии оҥоһуллар. Программаҕа киирбит былааннаах үлэлэр, сыыппаралар, объектар туолууларын кэлэр өттүгэр партия хонтуруоллуур уонна ирдиир буолуоҕа.

Кэлэр сүһүөх кэмҥэ (уонтан итэҕэһэ суох сыл) тыа сирин олоҕун таһымын төрдүттэн тупсаран, куораттан хаалыытын тэҥниир, дэриэбинэ социальнай-экономическай сайдыытын сүрүн сыал-сорук быһыытынан туруорунар кэм кэллэ.

Бу туһунан Россия Бырабыыталыстыбата быйыл алтынньы 1 күнүгэр 1050 нүөмэрдээх «Түөлбэ сирдэр уонна куорат уокуруктара социальнай инфраструктураларын кэлимсэ сайдыытын программатыгар Ирдэбиллэр тустарынан» саҥа уураах ылынна. Бу уураахха олоҕуран нэһилиэктэр социальнай инфраструктуралара Ирдэбиллэргэ эппиэттиэхтээх.

Аграрнай программа сүрүн хайысхалара:
— сири туһаныы, тупсаран оҥоруу уонна быраҕыллыбыт сири туһаҕа таһаарыы;
— хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар төрүт дьарыктарын харыстааһын, сайыннарыы;
— тыа хаһаайыстыбатын 2020 сылга диэри сайдыытын былаанын толоруу;
— тыа сиригэр кооперацияны, дьоҕус уонна орто бизнеһи өйөөһүн;
— тыа сиригэр суолу тутуу, ол иһигэр бөдөҥ нэһилиэнньэлээх пууннарга тупсарыллыбыт (асфальт, бетон) суолу тутуу;
— тыа сирин газ оттугунан хааччыйыыны түргэтэтии;
— «Сахам сирэ 21-с үйэҕэ» общественнай хамсааһын ыытар үлэтин өйөөһүн;
— улуустарга дьону-сэргэни олорор дьиэнэн хааччыйыыга анал көмөнү олохтооһун;
— оҕо төрөөбүт тылынан үөрэнэр быраабын хааччыйыы;
— дьон-сэргэ чэгиэн-чэбдик олоххо дьулуһуутун өйөөһүн.

Республика тыатын сирин бары нэһилиэктэригэр, салалта уонна нэһилиэнньэ кэтээн көрөөччү эрэ буолбакка, бу Программа таах кумааҕыга эрэ хаалбатын туһугар, киэҥ кэпсэтии, дьүүллэһии тэриллэн, ветераннартан, специалистартан, үлэлии-хамсыы сылдьар дьонтон, учуонайдартан элбэх этиилэр киирдилэр. Киирбит этиилэртэн дьоһуннаахтара болҕомтоҕо ылыныллан саҥа производственнай-экономическай блокка киириэхтэрэ.

Холобур, республика тыатын хаһаайыстыбатын государство өттүттэн аан бастакынан толору өйөбүлүнэн туһанар ураты статустаах республика экономикатын быһаарыылаах салаатынан билинэргэ сөпкө туруорсаллар. Тыа хаһаайыстыбатын тэрээһинин уонна салаллыытын биир кэлим отраслевой систематын чөлүгэр түһэрдэххэ эрэ, ыытар аграрнай политикабытын көдьүүстээхтик бары хайысхаларынан толору олоххо киллэриигэ, производствоны атаҕар туруорууга хайаан да наадалаах агротехника ирдэбиллэрин, наука ситиһиилэрин, племенной, селекционнай үлэни сүрүннүүргэ, бары салааларга механизация күүһүн кэлимсэ туһанарга, аныгы техниканы, технологияны киэҥник киллэрэргэ саҥа кыахтар үөскүөхтэрэ. Бу олус улахан суолталаах төрүт боппуруос. Манна былаас саамай үрдүкү таһымыгар күүстээх административнай быһаарыы ылыллара наадатын этэллэр.

Ил Түмэн Хонтуруоллуур кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Александр Уаров салайыытынан «Биир ньыгыл Россия» партия «Тыам сирэ» аграрнай программатын caҥa производственнай-экономическай блогун бэлэмниир оробуочай хамыыһыйата кэмиттэн-кэмигэр ырытыы, дьүүллэһии тэрийэр уонна хамыыһыйа чилиэннэрэ үчүгэйдик үлэлииллэрин бэлиэтиир, форумунан быһыллыбыт болдьоххо диэри хамыыһыйа үлэтин түмүктүүрүгэр эрэллээҕин биллэрэр.

Республика Ил Дархана Е.А.Борисов «Тыа хаһаа­йыстыбатын сайдыытын туһунан» сокуон барылын киэҥ дьүүлгэ таһаарда. Тас дойдуттан киирэр бородууксууйа сарбыллан, бэйэ оҥорор табаара элбииригэр Тыа хаһаайыстыбатын министерствота күүстээх дьаһаллары олоххо киллэрэригэр соруктары туруорда.

Бу күннэргэ Саха Республикатын Бырабыыталыстыбатын «Тыа сирин туруктаах сайдыытын биэс сыллаах былаанын» ылынар туһунан дьаһала таҕыста.

«Биир ньыгыл Россия» Саха сиринээҕи салаата 26 федеральнай программа олоххо киириитигэр быһаччы кыттар, ону таһынан «Тыам сирэ» биһиги соҕотох бэйэбит региональнай программабыт буолар. Ил Түмэн «Саха сирин тыатын хаһаайыстыбатын сайдыытын туһунан» сокуону ылыннаҕына, партия регионнааҕы политсовета аграрнай программа саҥа редакциятын бигэргэтиэҕэ.

Ким баҕарбат буолуой, төрөөбүт Сахабыт сирин бары нэһилиэктэригэр, аныгы олох сиэринэн сайдан, үлэлээн, хамнастанан уонна бэйэбит салайынан олорорбутун?

Инники сайдыыбыт туһугар «Биир ньыгыл Россия» партия Саха сиринээҕи салаатын исполкомун аграрнай политикаҕа уонна тыа сирин сайдыытыгар отдела тыа сирин олохтоохторун этиилэригэр олоҕурбут «Тыам сирэ» Программаны олоххо киллэриэҕиҥ, түмсүөҕүҥ диэн ыҥырар.

В.И. Эляков, «Биир ньыгыл Россия» партия Саха сиринээҕи салаатынисполкомун аграрнай политикаҕа уонна тыа сиринсайдыытыгар отделын салайааччыта.