Ил Түмэнтэн дипломнаах библиотекаҕа

Киин библиотека, бары улуустарга курдук, дьон-сэргэ элбэхтик сылдьар киин сиригэр – куорат ортотугар турар. Дьиэ эргэтэ, акылаата сиргэ тимирбитэ, турар сирэ сииктээҕэ таһыттан тута харахха быраҕыллар. Киирии ааны уу мэһэйдиир буолан, далаһанан ааһаҕын. Ааҕааччылар сылдьалларыгар табыгаһа суох курдук эбит: сайын итиигэ куурара буолуо дуу диэн санаа аргыстаах аан диэки хардыылыыбын.
Оттон иһигэр киирээти кытта Экология сылынан саҥа стендэни оҥоро сылдьар үлэһиттэри көрсө түһэбин. Кырдьык да, сырдыгы, билиин-көрүүнү, кэрэни тарҕатар аналлаах дьон буолаллара тута көстөр: манна эйигин бэрт сэргэх саҥалаах-иҥэлээх дьон кэпсии-ипсии, библиотекаларыгар баар сэдэх кинигэлэрин, экспонаттарын, стендэлэрин киэн тутта көрдөрө, элбэх былааннарын үллэстэ көрсөллөр. Ханнык баҕарар библиотекаҕа курдук, ааҕааччылар саалалара, литератураны комплектааһын, информационнай-библиографическай, методическай, оҕо отделлара – бары дьон-сэргэ, ыччат туһугар үлэлииллэр. Тамара Никандровна Степанова библиотека биир саамай тутаах үлэһитэ бу курдук кэпсиир:
— Улуустааҕы киин библиотекабыт Саха сиригэр сааһынан иккис кырдьаҕас, дириҥ уонна баай историялаах библиотеканан буолар. Дьокуускайга үлэлиир Белинскэй аатынан библиотека эһиил 130 сылын бэлиэтиэхтээх. Оттон бу библио­текабыт 120 сылын бэлиэтиэҕэ.

Былыр бастаан тэриллэригэр Бүлүүгэ дьон сынньанар, ааҕар сирэ суох диэн туруорсуунан куорат уокуругун ыспыраанньыга Б.Ф.Кочаровскай Бүлүүтээҕи Норуот библиотекатын тэрийиигэ диэн атыыһыттары, меценаттары кытта мунньахтаан, үс сыл устатыгар бу дьон биэстии солкуобайы угуох буолтар. Онон 1898 сыл балаҕан ыйын 30 күнүгэр аһыллыбыт төлөбүрэ суох норуот библиотекатыгар библиотекарь эбээһинэһин Бүлүүтээҕи казактар оскуолаларын учуутала Петр Староватовка сүктэрбиттэр.
Итинтэн ыла биһиги библио­текабыт үйэлэри уҥуордаан сайдыы араас түһүмэхтэрин ааста. Билигин библиотека үлэһиттэрэ кинигэни сканердаан электроннай көрүҥҥэ киллэриигэ анал сканеры ылыныыга программа оҥостоору сылдьабыт. Былыргы сэдэх кинигэлэрбит, көстөрүн курдук, бу анал муннуккка музейбытыгар хараллан сыталлар.
Баар фондабыт электроннай каталогтаах буоларын ситиспиппит. Бу бүгүн Экология сылыгар бэлэмнэнэ сылдьабыт. Дьон библиотекаҕа сылдьар, ааҕар. Дьиэбит эргэ, хостор кыараҕастар. Абонемеҥҥа саамай үчүгэй хоспутун оҕо салаатыгар анаатыбыт. Улуус киин библиотекатыгар саҥа дьиэни туруорсубуппут ыраатта. Барыта харчы суоҕуттан иҥнэр. Периодическай бэчээккэ сурутууга эппиэтинэстээхпин.
Библиотека араас программаларга, көрүүлэргэ, куонкурустарга кыттан тэрилтэ сайдыытыгар туһалаах хайысхаларын сайыннарыыны өрө тутан үлэлиир. Олортон биирдэстэрэ – нэһилиэнньэ быраап, сокуон өттүнэн билиитин хаҥатыы. Ол туһунан библиотека Правовой информацияҕа киинин салайааччыта Анна Васильевна Корякина кэпсиир:
— Библиотекабыт үлэһит­тэрэ «Идэҕэ бэринии» диэн куонкуруска кыттан, анал бэлиэни ылбыппыт. Быйыл библиотека Правовой информацияҕа киинэ ыытар үлэтин отчуотунан өрөспүүбүлүкэ парламена сыл аайы ыытар куонкуруһугар кыттаммыт, Ил Түмэн дипломун ылбыппыт. Ол 50 тыһыынча харчылаах этэ: онон бу турар сканеры ылыммыппыт. Дьон туһаннын диэн биһиги Кииммит быраап тематикатыгар быыстапкалары, презентациялары тэрийэн, буклеттары оҥорон итиэннэ улууска, өрөспүүбүлүкэҕэ тахсыбыт, хаһыакка бэчээттэммит официальнай докумуоннар, сокуоннар, уураахтар кэрискэлэрин электроннай базабытыгар киллэрэн иһэбит. Ил Түмэн ол быйылгы куонкуруһугар улуустар библиотекаларын ортолоругар Нерюнгри кэнниттэн биһиги иккис буоллубут.
Дьэ, ити курдук, өрөс­пүүбүлүкэ Ил Түмэнин анал дипломунан бэлиэтэммит үлэлээх Бүлүү улууһун Киин библиотеката барыттан хаалсыбакка диэн санаалаах айа-тута, үлэлии-хамсыы олорор. Киин библиотека “Ил Түмэн” хаһыакка улуус бары библиотекалара сурутууларыгар инникитин күүскэ үлэлиэ диэн эрэл баар. Парламент Саха сирин нэһилиэнньэтин ортотугар бэйэ быраабын, сокуону билиигэ-көрүүгэ туһулаан ыытар куонкуруһугар кыттааччы библиотека ахсаана элбээн истэҕинэ, соччонон сорох ыарахаттары аҥардас сокуону билиинэн туоратынар кыахтаныахпыт, соччонон сыыйа правовой общество диэки хардыылаан иһиэхпит.

Дьокуускай—Бүлүү к.