Госдума сонуннара: нолуок, ыстараап, алимент уо.д.а.

Туттуллубат сир нолуогун үрдэтэргэ быһаараллар

Арассыыйаҕа тыа хаһаайыстыбатын киэҥ нэлэмэн сирдэрэ туһаныллыбакка сыталларын туһунан кэпсэтии тахсыбыта ыраатта. Бу кыһалҕаны нолуок кодексыгар көннөрүү киллэрии быһаарыа диэн Госдума аграрнай боппуруостарыгар кэмитиээт бэрэссэдээтэлэ Владимир Кашин эппит. Ол туһунан “Парламентская газета” хаһыат суруйар.

“Дьон солуута суох сир бөҕөнү ылан баран, туһамматтар. Оттон тыа хаһаайыстыбатын хайысхатынан үлэлиэн баҕалаахтар сирдэрэ суох буолан үлэтэ суох олороллор. Ол иһин бу кыһалҕаны, ол эбэтэр тыа хаһаайыстыбатын үлэтигэр анаммыт сирдэри хайдах эмит гынан туһаҕа таһаарар туһугар, сир нолуогүн 10 төгүл үрдэтиэххэ сөп. Оччоҕо дьалаҕай сир хаһаайыннара үлэлиэн баҕалаах дьоннорго сирдэрин туран биэрэргэ күһэллиэхтэрэ”, —диэн депутат хаһыат суруналыыһыгар эппит уонна кэлэр сессияҕа бу сокуон барылын Госдумаҕа киллэрэллэрин туһунан биллэрбит.

Аграрнай уонна ас-үөл бэлиитикэҕэ регионнар палаталарын кэмитиэттэрин бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта Сергей  Лисовский бу көҕүлээһини өйөөбүт уонна тас дойдулар уопуттарыгар сигэммит. “Европаҕа тыа хаһаайыстыбатын сирин туттубаттарын иһин улаханнык ыстарааптаналлар. Ол иһин кыра да сири ордорбокко, барытын туһаҕа таһаараллар”, — диэн “Парламентская газета” хаһыакка депутат эппит.

2017 сылга прокуратура бэрэбиэркэтинэн, уопсайа 56 мөл. гектар сир тустаах хайысхатынан туһаныллыбатах. Ол уопсай тыа хаһаайыстыбатын сириттэн 14,5% ылар.

Маны кытта туһаҕа таһаарбат дьонтон сирдэрин былдьыыр туһунан өссө икки сокуон барылын Госдумаҕа көрөллөр. Биирин Калининград уобалаһын думата киллэрбит. Сокуон барылын ааптардара “Тыа хаһаайыстыбатын үлэтигэр анаммыт сирдэр тустарынан” диэн сокуоҥҥа “туһаныллыбат сирдэр” диэн өйдөбүл биирдиилээн дьон сирдэригэр эрэ сыһыаннааҕын бэлиэтииллэр. Оттон депуттаттар бу өйдөбүлү юридическай сирэйдэргэ эмиэ туһанар наадалааҕын ыйаллар. Үс сыл туһаҕа таһаарбатахтарына, суутунан былдьаан ылан баран, атыыга таһаарар этиилээхтэр.  Оттон Удмуртия өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай сэбиэтэ Госдумаҕа туһаҕа таһаарбат болдьоҕун 3 сылтан 2 сылга диэри кыччатарга, ол кэннэ сири суутунан былдьыыр туһунан уураах бырайыагын киллэрбиттэр.

Ыстараап кээмэйэ үрдээтэ

Арассыыйаҕа электрическай тиһиккэ сокуоннайа суохтук иккистээн холбонуу иһин ыстараабы улаатыннардылар. Ыстараап кээмэйэ 300 тыһ. солк. диэри үрдээтэ. Бу сокуон бэс ыйын 9 күнүгэр үлэҕэ киирдэ.

Санатар буоллахха, урут бу ыстараап кээмэйэ биирдиилээн дьоҥҥо 10 тыһ. солк. 15 тыһ. солк. диэри, дуоһунастаах дьоҥҥо 30-80 тыһ. солк.,юридическай сирэйдэргэ 100-200 тыһ. солк. этэ. Мантан антах иккистээн бу курдук сокуоннайа суох холбоннохторуна, гражданнар 15-30 тыһ. солк, дуоһунастаах сирэйдэр 80-200 тыһ. солк., юридическай сирэйдэр 200-300 тыһ. солк. төлүөхтэрэ.

РФ энергетикаҕа министиэристибэтин чахчыларынан, сылын аайы 1 млрд киловатт-чаас электроэнергия уораллар эбит. Ону кытта, тутуллубут дьонтон 18% салгыы эмиэ сокуоннайа суохтук электроэнергия ситимигэр холбонон, уораллар эбит.

Киин саайтан.

Алимеҥҥа иэстээхтэртэн баайдарын

Алимеҥҥа иэстээхтэртэн кинилэр атын дьоҥҥо суруйбут үптэрин-малларын бобууга уурар туһунан Госдумаҕа сокуон барыла киирбит.

Татарстан өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай сэбиэтэ иэстээх алименщиктар бэйэлэригэр суруллубатах үптэрин-малларын бобууга уурар (арест) туһунан сокуон барылын Госдумаҕа киллэрбиттэр. Ол туһунан, Рамблер саайт суруйар. Сокуон барылын оҥорооччулар быһаарыы суруктарыгар этэллэр: “Иэстээхтэр алимент  төлөөбөт туһуттан баайдарын-дуолларын бэйэлэригэр сурумматтар, бэйэлэрин ааттарыгар баанкаҕа счет аспаттар, бэйэлэрэ туһана сылдьар маллара, үптэрэ аймахтарыгар суруллубут буолар”. Ол иһин РФ Гражданскай кодексыгар суут иэстээх бэйэтин үбүнэн атыыласпыт, ол эбэтэр атын киһи аатыгар суруйбут баайын-дуолун тутар туһунан балаһыанньаны киллэрэр туһунан этиллэр. Сокуон барылыгар этиллэринэн, иэстээх баайа-дуола атыылламмыт харчытыттан иэһэ сабыллар, ордугун бэйэтигэр төлөнөр. Суут бу быһаарыыны ылынарын төрүөтүнэн алимент ылааччыттан сайабылыанньа буолуохтаах. Сокуон барылын ааптардара: “иэстээхтэн кини баайын-дуолун бобууга уурар туһугар, бу баай-дуол чуолкай иэстээх киһи үбүнэн ылыллыбытын туһунан дакаастыыр наадалаах, уустук буолуоҕун иһин салгыы сокуону кытта үлэлэһэр наада”,– диэн этэллэр.

Бөҕү үлүбээй сүөкээбиккэ — ыстараап

Элбэх кыбартыыралаах дьиэни салайар хампаанньаны, чааһынай тэрилтэлэри уонна биирдиилээн дьону бөхтөрүн үлүбүөй тохтохторуна ыстарааптыыр туһунан Административнай быраабы кэһии туһунан кодекска РФ Бырабыыталыстыбата киллэрбит көннөрүүтүн бэс ыйын 11 күнүгэр буолбут Сэбиэт Федерациятын пленарнай мунньаҕар ылыннылар.

Ол курдук саҥа сокуонунан ыстараап көрүллэр, өскөтүн бөҕү сөбө суохтук мустахтарына, тырааныспарынан тиэйдэхтэринэ уонна сыыһа утилизациялаатахтарына. Биирдиилээн дьоҥҥо ыстараап 1-2 тыһ. солк буолар, чааһынай тэрилтэлээхтэргэ – 20-60 тыһ. солк., юридическай сирэйдэргэ – 100-200 тыһ. солк.

Холобур, көҥүллэммэтэх сиргэ бөҕү мустахтарына – биирдиилээн дьону 3-5 тыһ. солк. ыстарааптыыллар, чааһынай тэрилтэлээх дьону – 60-70 тыһ. солк., юридическэй сирэйдэри – 350-450 тыһ. солк. Маны сэргэ хампааньа үлэтин 90 күҥҥэ тохтотуохтарын сөп. Өскөтүн биир сыл устата иккистээн бу курдук буруйу оҥордоҕуна – мөллүйүөн солк. ыстааптаналлар.

Бу сокуон туһунан “Парламентская газета” хаһыакка Госдума экономическай бэлиитикэҕэ кэмитиэт бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, ОНФ экология проблемаларыгар мониторинг киинин координатора Владимир Гутенев санаатын эппит: “Үрдүк салалта ыстараап кээмэйин үрдэтэргэ быһаарбыта олус сөптөөх. Индивидуальнай предпринимателлэр бөх тохтороллоругар тустаах тэрилтэлэргэ харчы төлөөбүттэрин туһунан сымыйа ыспыраапка ылан баран, бэйэлэрэ чугас тыаҕа таһааран сүөккүүр түбэлтэлэрэ элбэх. Өскөтүн тутулуннахтарына, быыкаа ыстараап төлүүллэрэ, 1-2 тыһ. солк. Ол иһин куттамматтара”.

Маны таһынан полигоҥҥа бөҕү тоҕорго бэриллибит лимиит таһынан элбэҕи тоҕууга эмиэ ыстараап кээмэйэ улааппыт, 100 тыһ. солк. буолбут, хаттаан оҥоһууга – 250 тыһ. солк. уонна 90 күҥҥэ тэрилтэлэрин сабаллар.

Өскөтүн утилизацияланыахтаах табаардары уонна тас сууну оҥорон таһаарааччылар, бөхтөрүн бэйэлэрэ суох оҥорбот уонна экологическай хомуур төлөөбөт буоллахтарына, эмиэ улахан суумаҕа ыстараапталаналлар.

Сардаана Кузьмина