Интеллектуальнай оонньуулар официальнай халандаарга киириэхтэрэ

Александр Жирков Оонньуулар ситиһиилээхтик түмүктэм­миттэринэн уонна Сингапур Национальнай университетын иһинэн математика уонна наука старшай оскуолатын хамаандата кыайбытынан тойон Квегы эҕэрдэлээтэ. Тойон Квек кэпсээбитинэн, Сингапур иккис хамаандата – Раффлз аатынан оскуола баай историялаах уонна арҕааҥҥы көрүҥнээх Азия кырдьаҕас оскуолаларыттан биирдэстэрэ. Бу оскуоланы Сингапуру төрүттээбит сэр Стэмфорд Раффлз тэрийбитэ.

Леонг Квек оонньуулар тустарынан санаатын эттэ. Кини оскуола оҕолоругар наука хайысхаларын маннык киэҥник  хабан уонна араас тэрээһиннэри киллэрэн, норуоттар икки ардыларынааҕы интеллектуальнай оонньуулары ыытыы билиҥҥитэ аан дойдуга соҕотох буоларын эттэ. Үгэс курдук, идэтийбит олимпиадалар эрэ ыытыллаллар. Маннык көрүҥүнэн ыытыы үтүө өрүтэ элбэх, оттон итэҕэстэринэн оҕолор атын дойдулартан үөлээннээхтэрин кытта научнай интэриэстэринэн эрэ алтыһарынан хааччахтаналларын  ааттыахха сөп. Ол курдук, бөдөҥ конференцияларга тыһыынчанан исписэлиистэр тустаах киһини кытта билсиһэр сыаллаах эрэ кэлэллэр. Оттон, биллэрин курдук, наука аныгы сайдыыта үгүс өттүгэр дисциплиналар икки ардыларыгар чинчи­йиилэри кытта сибээстээх  итиэн­нэ ол тэрээһиннэр научнай уопсастыба ис хоһоонугар сөп түбэһэллэр.

Александр Жирков Оонньуулары оскуола оҕолорун норуоттар икки ардыларынааҕы олимпийскай хамсааһынын тэрээһиннэрин халандаарыгар  киллэрэр кыах баарын-суоҕун туоһуласта.   Леонг Квек иһитиннэрбитинэн,  Азия-Тихэй  акыйаан регионун  физическэй уопсастыбаларын Ассоциациятын чилиэн-консулун уонна наука сайдыытын өйүүр Американскай ассоциация (AAAS) чилиэнин быһыытынан, кини Оонньуулары норуоттар икки ардыларынааҕы таһымҥа регистрациялааһынынан дьарыктаныаҕа итиэннэ оскуола оҕолорун норуоттар икки ардыларынааҕы олимпийскай хамсааһынын халандаарыгар киллэриини хааччыйыаҕа. Александр Николаевич Оонньуулары норуоттар икки ардыларынааҕы халандаарга киллэрии “маннык таһымнаах бастакы оонньуулары ыытыы биллэр-көстөр уонна суолталаах түмүгүнэн буолуох этэ” диэн бэлиэтээтэ.

Парламент спикерэ Оонньуулары салгыы сайыннарыы уонна кинилэри кэмиттэн кэмигэр ыытыы туһунан ыйытыытыгар тойон Квек Оонньуулары араас дойдуларга, бастакы кэмҥэ Азия-Тихэй акыйаан регионун дойдуларыгар  ыытар наадатын туһунан санаатын эттэ. Чуолаан Азия ыччатын спортивнай олимпийскай оонньууларын эбэтэр Саха Өрөспүүбүлүкэтэ тэрийбит “Азия оҕолоро” оонньууларын икки ардыларыгар ыытыахха сөп диэтэ.

Леонг Квек бэлиэтээбитинэн, генеральнай секретариаты Дьокуускайга олохтуур наадалаах. Тойон  Квек  Саха сиригэр оскуола оҕолорун научнай уонна инновационнай таһымыттан сөхпүтүн эттэ. Итини сэргэ кини Дьокуускай куорат магистральнай тырааныспар тиһиктэриттэн арыый ырааҕын, ити бөдөҥ норуоттар икки ардыларынааҕы тэрээһиннэри ыытыыга тустаах уустуктары үөскэтэрин бэлиэтээтэ. “Россия уонна Саха сирин судаарыстыбаннай былааһын уорганнара Дьокуускайга, холобур, норуоттар икки ардыларынааҕы авиация түмсэр табыгастаах киинэ Сеултан, авиарейстэри элбэтэллэрэ буоллар куһаҕана суох буолуо этэ. 60-с сылларга Сингапур Англияттан тутулуга суох буолбутугар, премьер Ли Куань Ю бастакынан национальнай авиахампаанньаны тэрийэн, аан дойду саамай бөдөҥ аэропортарыгар рейстэри улаатыннарбыта”, — диэтэ Леонг Квек.

Оскуолалар талааннаах оҕо­лорун атастаһыыны кэҥэтэр кыаҕы үөскэтэр сыалтан, Александр Жирков Сингапурга тылы билии балаһыанньатын туһунан ыйытта. Тойон Квек Сингапур 5 мөлүйүөн нэһилиэнньэлээх элбэх омук олорор судаарыстыба-куорат буоларын кэпсээтэ. Судаарыстыбаннай тылынан английскай тыл буолар. Кытай тыла, малайскай уонна хинди иккис официальнайа суох тыллар быһыытынан туттуллаллар. Онон гражданнар бары английскай тылы билэллэр, оттон олоххо-дьаһахха төрөөбүт кытай, малайскай уонна хинди тылларынан кэпсэтэллэр. Онуоха кинилэргэ итэҕэллэрэ уонна дьиэ кэргэн үгэстэрэ көмөлөһөллөр.

Спикер Жирков Саха сиригэр английскай тыл үлэ тылынан буоларын, “сыллата бу тылы баһылааччы ахсаана элбии турарын”, бу Сингапур уонна Саха сирин икки ардыларыгар оскуолалар икки ардыларыгар атастаһыы чэрчитинэн дьоҕурдаах оҕолору ситиһиилээхтик атастаһыыга көмө­лө­һүөх кэриҥнээҕин бэлиэтээтэ.

Ил Түмэн спикерэ билигин үлэлиир Сингапур премьер-миниистирэ Ли Сянь Лун нуучча тылын үчүгэй таһымҥа билэрин эттэ. Леонг Квек итини бигэргэттэ уонна тойон Ли Сянь Лун бэйэтин аҕатын – Сингапур судаарыстыбатын төрүттээбит, Россияны уонна кини уһук илиҥҥи регионнарын кытта бииргэ үлэлээһин олохтонуутугар улахан болҕомтотун уурбут Ли Куань Ю көрдөһүүтүнэн нуучча тылын үөрэппитин бэлиэтээтэ.

Кэпсэтии түмүгэр Александр Николаевич: “Үүнэр көлүөнэбит бу сиргэ бэйэтин аналын булар кыахтанарын туһугар биһиги  үөрэх сөптөөх таһымын хааччыйыах тустаахпытын өйдүүбүт. Онон маннык таһымнаах тэрээһиннэри ыытыыны өрөспүүбүлүкэбит судаарыстыбаннай политикатын рангатыгар таһаара сатыыбыт. Эһиги сөпкө бэлиэтээбиккитинэн, аан дойду сүрүн научнай-чинчийэр кииннэриттэн биһиги сир-уот өттүнэн ыраах баарбыт, онон өрөспүүбүлүкэбитигэр интэриэскитин, биһиги оҕолорбут кыахтарын үрдүктүк сыаналаабыккытын олус сыаналыыбыт. Өрөспүүбүлүкэбитин кытта сибээһи быспаккытыгар баҕарыахпыт этэ”, — диэн түмүктээтэ.

Парламент спикерэ тойон Квегы Саха Өрөспүүбүлүкэтин официальнай үрүҥ көмүс бэлиэтин кытта  Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлин Махталынан наҕараадалаата.

Леонг Квек Александр Жирковка сылаастык көрсүбүтүн иһин махтанна уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин кытта салгыы үлэлээһини сайыннарыыга бэлэмин биллэрдэ.