«Депутат буолуу – норуокка сулууспалааһын»

«Парламентаризмҥа усту­дьуон­­нар үрдүкү оскуолалара» — федеральнай суолталаах сонун бырайыак. Сүрүн тэрийээччи — ыччат федеральнай быыбардыыр штаба. Бу социальнай-политическай хайысхалаах бырайыак устудьуоннары уопсастыба-политика үлэтигэр-хамнаһыгар сыһыа­рыыга уонна судаарыстыбан­най былаас уорганнарыгар каадыр резервэтин үөскэтиигэ табыгастаах усулуобуйалары тэрийиигэ туһуланар. Бырайыак Россия бары регионнарыгар саҕаламмыт. Саха сиригэр М.К.Аммосов аатынан ХИФУ, ДьГТХА уонна орто анал үөрэх тэрилтэлэриттэн уопсайа 17 устудьуон анал куонкуруһу ааһан талыллыбыт. Бырайыагы «Эдэр гвардия» регионнааҕы штабын салайааччыта, Ыччат парламенын чилиэнэ Раиса Контоева салайар. Кини иһитиннэрбитинэн, сүүмэрдээһини ааспыт устудьуон­нар алта нэдиэлэ устата парламентарийдары, биллиилээх политиктары кытта көрсүөхтэрэ, лекциялары истиэхтэрэ. Итиэннэ бырайыак кыттыылаахтара түмүккэ былаас уорганнарыгар стажировканы ааһан уопут ылыахтара. Бырайыак түмүктэммитин кэннэ Россия бары муннуктарыттан устудьуоннар мусталлара быланнанар, онно өрөспүүбүлүкэттэн биир делегат кыттыаҕа.

Көрсүһүү «Общественнай үлэ эдэр политик үлэтин тирэҕин быһыытынан» диэн тиэмэлээх аһаҕас кэпсэтии быһыытынан ааста. «Мин төһө да өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр олордорбун, олоҕум хас биирдии түгэнин төрөөбүт дойдубун кытта ситимниибин. Саха сиригэр ыччат политиката күүскэ ыытылларыттан олус үөрэбин», — диэтэ Москва уобалаһын Ногинскай куорат Сэбиэтин депутата, биир дойдулаахпыт Иван Рыбаков көрсүһүү саҕаланыытыгар. Кини устудьуоннарга өр сылларга уопсастыбаннай-политическай олоххо кыттарын таһынан, урбаан эйгэтигэр үлэлээбитин, онтон 2015 сыллаахха урбаанынан дьарыктанарын тохтоторго бүтэһиктээх быһаарыныыны ылыммытын кэпсээтэ. Иван Алексеевич устудьуоннартан политик киһи ханнык хаачыстыбалаах буолуохтааҕын туһунан ыйыталаста. Онуоха «Парламентаризмҥа устудьуоннар үрдүкү оскуолалара» бырайыак кыттыылаахтара политик буолуон баҕалаах ыччат хайаан да уопсастыба олоҕор көхтөөхтүк кыттыахтааҕын, үлэтинэн-хамнаһынан норуот итэҕэлин ылыахтааҕын бэлиэтээтилэр. «Политик киһи ханнык баҕарар хайысхаҕа чуолкай көрүүлээх буолуохтаах. Өскөтүн кини байар-тайар эрэ туһуттан политикаҕа бардаҕына, тугу да ситиһиэ суоҕа. Оттон ис сүрэҕиттэн уопсастыба олоҕор бэйэтин кылаатын киллэриэн баҕарар, норуот дьылҕатын, олоҕун-дьаһаҕын туһугар долгуйар политик, кырдьык, куруук ситиһиилээх, үлэтэ түмүктээх буолар», — диэн эбэн эттэ Иван Рыбаков.

Көрсүһүүгэ устудьуоннар Александр Сусоевка уонна Иван Рыбаковка дойду ис политикатын, судаарыстыба сайдыытыгар депутаттар оруолларын туһунан уо.д.а. тыын суолталаах ыйытыылары биэрдилэр. Эдэр депутаттар уопсастыбаннай-политическай олох, депутат үлэтин-хамнаһын, киниэхэ сүктэриллэр эппиэтинэс туһунан сиһилии кэпсээтилэр. Иван Алексеевич устудьуоннарга туһаайан: «Өскөтүн эһиги инники олоххутун политиканы кытта сибээстииргэ чуолкайдык быһаарыммыт буоллаххытына, билиҥҥэттэн саҕалаан хайаан да туох эрэ сонун идеялаах, бырайыактаах буолуохтааххыт. Ону, туохтан да толлубакка, кимтэн да куттаммакка, былаас уорганнарыгар сатаан тиэрдэр, бэйэҕит көҕүлээһиҥҥитин туруорсар буолуохтааххыт», — диэн сүбэлээтэ.

Устудьуоннар депутат мөссүөнүн өйдөрүгэр ойуулаан көрдүлэр, ону сэргэхтик ырыттылар. «Депутат буолла да үрдүк дохуоттаах киһи диэн сыыһа өйдөбүл. Эһиги туох-ханнык иннинэ итини өйдүөхтээххит. Депутат диэн идэ буолбатах. Депутат буоларга ханна да үөрэппэттэр. Ханнык да үөрэх кыһата эн депутат буоллуҥ диэн туоһулуур диплому туттарбат. Депутат буолуу – норуокка сулууспалааһын, норуот интэриэһин көмүскээһин!» — диэтэ Иван Алексеевич.

Бырайыак кыттыылаахтара эдэр депутаттар Александр Сусоевка уонна Иван Рыбаковка сүбэлэрин, уопуттарын үллэстибиттэрин иһин махтаннылар. Ити курдук, «Парламентаризмҥа устудьуоннар үрдүкү оскуолалара» бырайыак маҥнайгы тэрээһинэ үрдүк таһымҥа ааста.