Олоҥхо сиригэр – алмаастаах Мииринэйтэн

Дьэ итинник кыахтаах ыаллыы улууспут 200-тэн тахса киһилээх улахан делегациятын оройуон баһылыга Ришат Юзмухаметов салайан кэлэ сырытта.
Өссө ахсынньы 3 күнүгэр алмаастаах кыраай делегацията уруккуттан доҕордуу шефтэһэр Тойбохойдооҕу оҕо дьиэтигэр, орто оскуолаҕа, Г.Е. Бессонов аатынан музейга сылдьыбыта.
Онтон ахсынньы 4-5 күннэригэр биһиги улууспут киинигэр бииртэн биир араас кэрэхсэбиллээх тэрээһиннэр тиһигин быспакка ыытылыннылар.

Минерал музейыттан саҕалаан

Күннэр бастакы тэрээ­һиннэринэн Айыы Арчытын дьиэтигэр аһыллыбыт А.С.Гольдман аатынан минераллар музейдарын арыйыы уонна «Призвание» диэн кинигэ сүрэхтэниитэ буолла.
Кыратык историяҕа төннө түстэххэ, Абрам Спиридонович Гольдман биһиги оройуоҥҥа 1943-1945 сыллар эргин, Аҕа дойду Улуу сэриитэ муҥутаан күүдэпчилэнэ турар кытаанах сылларыгар Райсовет бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ. Абрам Гольдман бэйэтэ уоттаах сэриигэ төһө да кыттыбатар, өрөспүүбүлүкэҕэ бэрт аҕыйах киһи иһигэр киирсэн, оччотооҕуга мэнээк бэриллибэт Аҕа дойду Улуу сэриитин II степеннээх уордьанынан наҕараадаламмыта биллэр. Хомойуох иһин, бу күннэр сорох көрсүһүүлэригэр биһиги оройуоммут сайдыытыгар улахан өҥөлөөх, улаханнык ытыктанар Абрам Спиридоновиһы «Семенович да, Степанович да» диэн ааттаан ылбыттара хайабытын да киэргэппэт курдук. Инникитин да араас тэрээһиннэр буолуохтара аҕай турдаҕа, өһүргэс буолбатах, итинник түгэннэргэ бары да сэрэхтээх, болҕомтолоох буолуохпутун наада этэ.
Музей аһыллыытыгар А.С.Гольдман кыыһа, Мии­ринэйдээҕи политехническай институт директора, Сунтаар улууһун Бочуоттаах гражданина Альбина Абрамовна Гольдман, Мииринэй оройуонун дьаһалтатын баһылыгын үпкэ уонна экономикаҕа солбуйааччы Георгий Башарин, биһиги улууспут баһылыга Анатолий Григорьев, о.д.а. кыттыыны ыллылар.
Бу музей аһыллыытыгар биир улахан оруоллаах киһинэн В.А. Кондаков аатынан СӨ норуот эмчиттэрин ассоциациятын прези-денэ, ЮНЕСКО иһинэн норуот эмчиттэрин магистра А.И. Яковлева буоларын бэлиэтиир тоҕоостоох.
Онтон Сунтаардааҕы политехническай лицей-интернат базатыгар «История алмазного региона» научнай-практическай конференция сыалын-соругун ситэрдии ыытылынна. Манна ХИФУ-тан, Мииринэйдээҕи политехническай институттан экспердэр кэлбиттэр.
Оҕолор 6 араас секцияларга арахсан дакылааттарын, бырайыактарын көмүскээтилэр. Экспердэр оҕолорго араас сүбэни-аманы биэрдилэр. Конференция түмүгүнэн инникитин олохтоох кадрдары бэлэмнииргэ өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн политехническай үөрэхтээһини олохтуурга, сайыннарарга үлэни ыытар туһунан эттилэр.
Ити күн оройуон киин библиотекатыгар уруккута улуус айар талааннаахтарын чугас доҕордоро, Сунтаар улууһун, Мииринэй оройуонун Бочуоттаах гражданиннара Мэри Софианиди сырдык кэриэһигэр «Слова мои – жемчужины» диэн ахтыы биэчэрэ элбэх киһи интэриэһин тарта. Мииринэй оройуонун киин библиотекатын директора А.В.Никифорова 4 саҥа кинигэни бэлэх уунна. Көрсүһүүгэ икки оройуон баһылыктарын үпкэ уонна экономикаҕа солбуйааччылара Георгий Башарин уонна Михаил Прокопьев кыттыылара биэчэри өссө үрдүк таһымнаата.
«Добун» КК биир дойдулаахпыт, норуоттар икки ардыларынааҕы суруйааччылар сойуустарын холбоһугун чилиэнэ, поэтесса А.М. Григорьева-Сандаарыйа үбүлүөйдээх сааһыгар аналлаах «Музыка сфер» диэн литературнай биэчэр бэрт сэргэхтик барда. Биэчэргэ Дьокуускайтан суруйааччылар Дмитрий Наумов, Саргылаана Гольдерова-Саргы Куо, Мииринэйтэн Андрей Шушминцев, улууспут айар талааннаахтарын бэрэстэбиитэллэрэ кыттыыны ыллылар.

Мииринэйдэр сахалыы туойаллар

Субуота күн Мииринэй оройуонун баһылыга Ришат Юзмухаметов салайааччылаах официальнай делегацияны биһиги улууспут баһылыга Анатолий Григорьев салайааччылаах улуус дьаһалтатын эппиэттээх үлэһиттэрэ, Кириэстээх олохтоохторо алмаас таас аан бастаан көстүбүт историческай сиригэр Кириэстээххэ көрүстүлэр. Хардарыта эҕэрдэлэһии кэнниттэн Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылаахтарыгар аналлаах обелиска сибэкки уурдулар. Онтон араас массыына колонната Сунтаар диэки айанныыр.

Делегация чилиэннэрэ Сунтаарга кэлээт, Айыы Арчытын дьиэтигэр анал алгыһы ыллылар, А.С.Гольдман аатынан минераллар музейдарын көрдүлэр.
Ити күн «Олоҥхо» дьиэтигэр Мииринэй оройуонун «Алмазные грани таланта» диэн декоративнай-прикладной ойуулуур искусствотын маастардарын, худуоһунньуктарын уонна уран тарбахтаахтарын быыстапкатын элбэх киһи сэргии көрдө.
Улуус библиотекатыгар «50 алмазных лет. История алмазного края» диэн кинигэ быыстапката олус интэриэһинэйдик буолла. Оройуон баһылыга Ришат Юзмухаметов бэйэтэ 20-чэ кинигэ автора, историческай наука кандидата эбит. Ришат Нургалиевич бэйэтин айымньыларын билиһиннэрэн туран, «Новые грани алмазной истории» диэн бэртээхэй кинигэни бэлэх уунна. Быыстапканы Т.Н.Иванова директордаах биһиги библиотекабыт үлэһиттэрэ бэрт тэрээһиннээхтик ыыттылар.
Күннэри ыытыы аҥардас култуурунай эрэ өттүгэр охтубата. Ол курдук биир сонун тэрээһининэн хапсаҕайга уонна мас тардыһыытыгар улуустартан 5-тии киһи күөн көрсүүлэрэ буолла. Түмүккэ икки көрүҥҥэ иккиэннэригэр олохтоохтор 4:1 ахсаанынан кыайыыны ситистилэр.
Мииринэй күннэрин биир чыпчаал тэрээһининэн киэһэ 5 чаастан «Добун» КК буолбут «Золотой юбилей алмазного края» диэн мииринэйдэр үйэ аҥардаах үбүлүөйдэригэр анаан бэлэмнээбит концердара буолла диэххэ сөп. «Добуммут» саалатын иһэ өтөрүнэн туолбатаҕын туолла. Мииринэй курдук, улахан оройуон айар талааннаахтарын концера да, онно эппиэттиирдии бэрт өрө көтөҕүллүүлээхтик биир тыынынан барда диэтэххэ, омун буолбата буолуо. Эйэ, дьол куоратыгар Мииринэйгэ үгүс араас омук бэрэстэбиитэллэрэ, өрөспүүбүлүкэ үгүс улуустарыттан тыһыынчанан студеннар баалларын туоһутунан бииртэн биир араас омуктуу ырыалар, үҥкүүлэр көрөөччүлэр куттарын тутуохтарын туттулар. Мииринэй сириттэн сахалыы тойук дуорайара, эһиэкэй эҥсиллэрэ, дьэ, истиэххэ чахчы астык буолла. Ити курдук мииринэйдэр айар талааннара алмаас таас араас өҥүнүү күлүмүрдүү оонньоото.

[b]Түмүк оннугар

Икки күн устата тиһигин быспакка Мииринэй оройуона төрүттэммитэ үйэ аҥардаах үбүлүөйүн тэрээһиннэрин чэрчитинэн ыытыллыбыт Күннэр түмүктэригэр Мииринэй оройуона уонна Сунтаар улууһа бииргэ үлэлээһиннэригэр Сөбүлэһиигэ улуустар баһылыктара Ришат Юзмухаметов уонна Анатолий Григорьев үөрүүлээх быһыыга-майгыга илии баттастылар.

Түмүк мунньахха икки улуус нэһилиэктэрин баһылыктара, тэрилтэлэр салайааччылара, оройуон Сэбиэтин депутаттара кыттыыны ыллылар.
Биһиги улууспут баһылыга А.В. Григорьев бу саҥа тү-һэрсиллибит Сөбүлэһии саҥалыы тыыннанан саҥалыы күүһүнэн үлэлиэҕэр эрэлин биллэрэр. Оттон Мииринэй оройуонун аҕа баһылыга Ришат Юзмухаметов өссө уруккута биир улуус буола сылдьыбыт түөлбэлэр билигин туох да атыҥыраһыыта суох бииргэ үлэлииллэригэр саарбахтааһын суох диир.
Дьэ, ити курдук алмаастаах Мииринэй оройуонун Күннэрэ Олоҥхо дойдута Сунтаар сиригэр сүрдээх өрө көтөҕүллүүлээхтик аастылар. Өһүргэс буолбатах, Сөбүлэһиигэ суруллубут дьаһаллар олоххо киирэллэрин туһугар, биллэн турар, биһиги өттүбүтүттэн ордук көхтөөх буолуу, «илиибитин урут уунуу», сүүрүү-көтүү наада буолара буолуо.
Түмүккэ ыалларбытын мииринэйдэри кытта бииргэ үлэлээһин, хардарыта көмөлөсүһүү, ылсыы-бэрсии саҥа тыынынан күүскэ сайыннын диэххэйиҥ.

Борис Николаев.