Хабаровскай улахан сугулааныгар этиннилэр

Бэс ыйын 10 күнүгэр буолбут улахан мунньахха “Уһук Илиҥҥи уонна Забайкалье” Парламент ассоциациятын чилиэннэрэ сүрүн боппуруостары дьүүллэстилэр – ас-уол уонна оҥорон таһаарыы бырамыыссыланнаһын сайдыытын, РФ атыы-эргиэн салаатын сайыннарыы стратегиятын, хотугу оройуонарга таһаҕаһы тиэйиини тэрийии, бүддьүөт үлэһиттэрин хамнаһын тэҥнээһин уонна да атын боппуруостары. Маны таһынан мунньахха Госдума бэрэссэдээтэлигэр В.В.Володиҥҥа уонна РФ Бырабыытыластыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччытыгар Т.А.Голиковаҕа бэйдиэ сылдьар дьиэ кыылларын көрүүнү-харайыыны сокуонунан бэрээдэктиир туһунан сокуон барылын ылар уонна гражданнар эмтэнэ барар айаннарын толуйар социальнай көмөнү үбүлүүр туһунан  этии киллэрэр туһунан быһаарыныы ылыммыттар.

“Улахан мунньах бэбиэскэтигэр киирбит боппуруостар регионнар парламеннарыттан киирбиттэрэ”, — диэн Хабаровскай кыраай думатын уонна Парламент ассоциациятын бэрэссэдээтэлэ Сергей Луговой эттэ.

Саха өрөспүүбүлүкэтин вице-спикера Анатолий Добрян­цев ыраах сытар, уустук суоллаах-иистээх хотугу оройуоннарга таһаҕаһы тиэйиини тэрийии боппуруоһун дьүүллэһиигэ иһитин­нэрии оҥордо. Кини дакылаатыгар таһаҕаһы хотугу оройуоннарга тиэйии ырыынак көрүҥүгэр көһөрүллүбүтүгэр регион салалтата уонна тэрилтэлэр таһаҕаһы тиэйии былаанын, болдьоҕун бэйэлэрэ оҥорор буолбуттарын бэлиэтээтэ. Ол иһин субъектар биир систиэмэттэн тэйбиттэр, оннук үлэ итэҕэстээҕэ биллибит. “Бу проблеманы быһаарарга аҥардас регион судаарыстыбаннай өйөбүлэ тутах. Билиҥҥи мэхэнньиисим ситэтэ суох, баар кыһалҕаны эрэ быһаарарга туһуламмыт. Үп тиийбэт, таһаҕаһы тиэрдии сороҕор кэмигэр оҥоһуллубат. Мантан дьон олоҕун таһыма намтыыр”, — диэн кини тоһоҕолоото.

Анатолий Добрянцев мунньах кыттыылаахтарыгар Саха сирин парламена “РФ бүддьүөтүн кодексын 93.2 ыстатыйатыгар уларытыы киллэрэр туһунан” федеральнай сокуон барылын оҥорбутун туһунан кэпсээтэ. Сокуонунан хоту таһаҕаһы тиэйиигэ тендери кыайбыт тэрилтэҕэ бүддьүөт кредитэ бэриллэр. Экспертар суоттаабыттарынан, маннык дьаһаныы, билиҥҥи ороскуоту кытта тэҥнээ­тэххэ, үбү 20-25% кэмчилиэн сөп, оттон таһаҕас тиэйиитинэн дьарыктанар тэрилтэ үлэтин иһин төлөбүрүн эрдэ толору ылар кыахтанар уонна бурдук сыанатыгар ороскуотун 18% аччатар. “Бу сокуон ылылыннаҕына чааһынай тэрилтэлэр үлэҕэ кыттыһарга дьулуһуохтара уонна ыраах сытар оройуоннарга таһаҕаһы тиэрдэргэ эппиэтинэһи ылыныахтара”, — диэн Саха өрөспүүбүлүкэтин спикерын солбуйааччы эрэлин биллэрдэ.

Анатолий Добрянцев салгыы Ил Түмэҥҥэ “Саха өрөспүү­бүлүкэтин нэһилиэнньэ­лээх пууннарыгар таһаҕаһы тиэйии ураты эрэссиимин туһунан” СӨ сокуонун барылын бастакы ааҕыыга ылбыттарын туһунан кэпсээтэ. “Бу сокуон өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэлээх пууннарыгар таһаҕаһы тиэйии биир кэлим тиһигин оҥорорго быраабы биэриэҕэ, оччотугар социальнай тэрилтэлэр, олох-дьаһах хаһаайыстыбата үлэлэрэ бигэ буолуоҕа этэ”, — диэтэ.

Маны таһынан Парламент ассоциациятын мунньаҕар вице-спикер Саха сиригэр буолбут халаан уутун хоромньутун туһунан кэпсээтэ. Санатар буоллахха, Ил Түмэн спикера Александр Жирков, Хабаровскай кыраай думатын бэрэссэдээтэлэ Алексей Луговской кытары эрдэ кэпсэтэн, ассоциация улахан мунньаҕын бэбиэскэтигэр Саха сиригэр халаан уутуттан эмсэҕэлээбиттэргэ гуманитарнай көмөнү оҥорор туһунан боппуруоһу киллэттэрбитэ. Анатолий Добрянцев иһитиннэриитин түмүгэр Парламент ассоциациятын чилиэннэрэ Саха сирин өйүүллэрин биллэрдилэр. Сотору кэминэн ыалыы сытар регионнарга Саха сирин олохтоохторугар көмө оҥорор туһунан быһаарыныы ылыныахтара. Бэлиэтиир буоллахха, Александр Жирков халаан уутуттан эмсэҕэлээбиттэргэ көмө оҥорор туһунан этиитин Иркутскай уобалас, Красноярскай кыраай судаарыстыбаннай мунньахтара, Москва куорат думата, Алтай, Тыва өрөспүүбүлүкэлэрин парламеннара өйүүллэрин биллэрбиттэр.

“Мунньахха көрүллүбүт боппуруостар барылара сытыылар. Бу тэрээһиннэргэ ылбыт билиибит, уопуппут биһиги сокуону кытта үлэбитигэр туһалаах буолуохтара. Үгүс быһаарыныылар ылыныллылар, олоххо киирэллэрин күүтэбит”, — диэн норуот депутата Александр Сусоев үлэлэрин түмүгэр бэлиэтээтэ.