Өссө төгүл “сыыппара”: хайдах холбонуллар?

Аналоговай хаһан араарыллыай?

Россияҕа сыыйа-баайа аналоговай телевидениени суох оҥоруохтара итиэннэ цифровойу холбуохтара. Аналоговай телевидениенэн биэрии – бу көннөрү антеннанан көстөр федеральнай ханааллар. Саха сирин оройуоннарыгар маннык 2-3 телеханаал уонна эбии “Саха “ НКИХ көстөллөр. Дьокуускайга олор ахсааннара 10-тан тахсар.
Саха сиригэр «аналог» 2019 сыл бэс ыйын 3 күнүгэр араарыллыаҕа (ити иннинэ телевизордар экраннарыгар сэрэтии таһаарыллыаҕа). Оттон билигин дойду бүтүннүүтүн үрдүнэн ити түгэҥҥэ бэлэмнэнии барар: былаастар сонуну тарҕатар ситимнэр нөҥүө дьоҥҥо иһитиннэрэллэр, дьиэлэри кэрийэн “сыыппара” диэн тугун уонна туохха наадалааҕын быһаараллар.

“Сыыппара” диэн тугуй?

Цифровой телевидение — бу 20 федеральнай ханаал (икки мультиплекс). Үчүгэй хаачыстыбалаах. Кинилэр Россия дьонугар барыларыгар босхо көрдөрүллэллэр. Саха сиригэр 2017 с. ахсынньы 20 күнүттэн үлэлиир бастакы мультиплекска 10 ханаал киирэр: «Бастакы ханаал», «Россия 1», «Матч ТВ», НТВ, «Петербург – 5 ханаал», «Россия К», «Россия 24», «Карусель», «ОТР», «ТВ Центр», ону сэргэ үс араадьыйа ханаала: «Вести ФМ», «Маяк» уонна «Радио России».

Иккис мультиплекс — өссө 10 ханаал: СТС, ТНТ, «Рен ТВ», «Пятница!», «Спас», «Домашний», «Звезда», «ТВ-3», «Мир-ТВ», «Муз-ТВ». Саха сиригэр олору холбооһун сыл бүтүүтүгэр диэри  барда.

“Сыыппаранан” телевидениени Саха сирин 390 нэһилиэнньэлээх пуунугар  — өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтин 95 бырыһыана көрөр кыахтанар. Кинилэр сигнал хабар зонатыгар киирэллэр.

Хайдах холбонобут?

Үөһэ ыйыллыбытын курдук, цифровой телевидениеҕэ (бастакы 10 ханаалга) холбонуу 2017 сылтан саҕаламмыта. Саха сирин үгүс олохтооҕо ити кыаҕынан туһанна.

— эһиги дьиэҕитигэр DVB-T2 стандарты тутуһар саҥатык телевизор баар буолуохтаах  (2012 сыл кэнниттэн оҥоһуллан таһаарыллыбыт аныгы телевизордар үгүстэрэ ити стандарты тутуһаллар: ол туһунан телевизор кэннинээҕи панелга ыйыллыбыт буолуохтаах):

Оччоҕуна эбии антенна эрэ атыы­лаһыллар — көннөрү (арагаайкалыы), эбэтэр дециметровайы (телебашняттан ыраах олорооччуларга күүһүрдээччилээх).

— оттон телевизор эргэ буоллаҕына:

Цифровой телевидениени хабар приставканы уонна антеннаны атыылаһыах­хытын наада. Приставкалар техниканы атыылыыр бары маҕаһыыннарга бааллар итиэннэ сыаналара 800 солк. саҕаланар (орто сыаната — 1000-1200 солк.). Антенна сыаната — 300 солк.

«Цифровой биэриилэргэ холбонон, Россия олохтоохторо бу иннинэ төлөбүрдээх пакеттарга эрэ бэриллэр кээмэйинэн хаачыстыбалаах телевидение биэриилэрин босхо ылаллар”, — дииллэр былаастар.

“Сыыппараҕа”   сахалыы биэрии баар дуо?

Өрөспүүбүлүкэ үбүн суотугар субсидияланар үс ханаал Саха сиригэр үлэлиир: бу “Саха” көрдөрөр-иһитиннэрэр национальнай хампаанньа ханааллара —  «Саха» НКИХ, “Якутия 24” уонна «Мамонт».

Регионнар ханааллара мультиплекстар 20 цифровой ханаалларын кэрискэтигэр киирбэттэр, ол аата “сыыппараҕа” көстүбэттэр.

Ол эрээри кинилэри аналоговай частоталарга көрдөрүү салҕаныаҕа. Онуоха анаан илиинэн көннөрү антеннаҕа көһөрүөхтээххин. Сорох аныгы телевизордар ыраахтан салайар пультарыгар ити функция баар.

Саха сирин инновацияларга министиэристибэтигэр бэлиэтииллэринэн, регионнааҕы телевидение ханаалларын “сыыппараҕа” көһөрүү боппуруоһа федеральнай министиэристибэни кытта дьүүллэһиллэр.

«Регионнар ханаалларын цифровой телевидениеҕэ көрдөрүү хаһан буолара биллибэт», — диэн РФ сибээскэ министиэристибэтэ иһитиннэрбитэ.

Оттон «Вести-Саха» хайдах көстүөҕэй?

Атын көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа — «Россия 1», «Россия 24» ханаалларыгар регионнааҕы сонуннары таһаарар «Саха» ГТРК бырагыраамалара Саха сирин олохтоохторун “күөх экраннарыгар” хаалаллар, ол эбэтэр кинилэр номнуо цифровой биэриилэр 1-кы мультиплекстарыгар холбоммуттара. 2018 сыл атырдьах ыйыгар «Саха» ГТРК ити туһунан биллэрэн турар.

“Сыыппара”   хабар зонатыгар  киирбэтэхтэргэ – босхо спутник телевидениетэ

Саха сиригэр “сыыппаранан” көстөр телевидениенэн хабыллыбатах 255 нэһилиэнньэлээх пуун баар. Кинилэр кэрискэлэрэ быһаарыллыбыт.  Манна үгүс өттүгэр хотугу оройуоннар, ону сэргэ киин оройуоннар сорох сэлиэнньэлэрэ киирбиттэр. Холобур, Үөһээ Дьааҥы, Өлүөхүмэ, Уус-Алдан, Чурапчы үгүс кытыы сирдэрэ “сыыппарата” суох хаалбыттар.

Бу сирдэр олохтоохторугар спутник телевидениетин босхо социальнай пакетын көрдөрүөхтэрэ. Оператордар — «Орион» ГК («Телекарта» эргиэн маарката; 40 ханаалы көрдөрөр) уонна «НТВ-ПЛЮС» (21 ханаал), кинилэри кытта өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбата туһааннаах сөбүлэһии түһэрсибитэ. Ити икки оператор пакеттарыгар «Саха» НКИХ телеханааллара бааллар.

Спутнигынан үлэлиир ТВ ханаалларын пакетын холбуур туһугар, анал оборудование комплегын (спутник тэриэлкэтэ, ресивер уонна карта) атыылаһыахха наада. Маҕаһыыннарга ол 7500 солк. сыаналаах. Оттон “сыыппара” зонатын таһыгар олорооччулар ону чэпчэтиилээх сыанаҕа — 4000-4500 солк. атыылаһыахтарын сөп.

Чэпчэтиилээх  сыанаҕа “тэриэлкэни”   ханна атыылыылларый?

Комплектар Дьокуускайга «Орион» уонна «НТВ-ПЛЮС» (2ГИС диэни бары билэллэр дуо?) оператордар офистарыгар атыыланаллар. Киһи “сыыппара” хаппат үөһэ этиллибит 255 нэһилиэнньэлээх пууҥҥа  олорорун бигэргэтэрэ наадалаах, ол аата пааспарын эбэтэр кини куопуйатын, пропискаламмытын туһунан сибидиэнньэлээх лииһин кытта көрдөрүөхтээх.

Министиэристибэҕэ кэпсээбиттэринэн, Саха сирин сорох олохтоохторо ити пакеттарга холбоноллорун саҕалаатылар. Өрөспүүбүлүкэ тырааныспарын схемата уустугун өйдөөн, кэккэ нэһилиэктэр баһылыктара ити соругу бэйэлэригэр ылыналлар. Ол курдук, Сунтаар улууһун Тэҥкэ сэлиэнньэтин баһылыга Дьокуускайга командировкаҕа кэлэ сылдьыбыт. Кини олохтоохтор пааспардарын куопуйатын аҕалан, 10 спутник комплегын атыылаһан илдьэ барбыт.

Министиэристибэҕэ манныгы бэлиэтииллэр: үгүс дьон “Орион” абоненнарынан буолбуттара номнуо ыраатта, ол курдук кини «телекартатын» уонна тэрилин туһаналлар. Бу дьон босхо пакеты холботоллоругар булгуччу саҥа комплегы атыылаһыахтаахтар дуо? Суох. Кинилэр бэйэлэрин тарифтарыттан босхоҕо көһөр туһугар оператор колл-киинигэр көннөрү эрийиэхтэрин наада (оператор инструкцияларынан сирдэтэр сөптөөх буолуоҕа).

* * *

Цифровой телевидение — бу күһэйии буолбатах. Билигин үгүс дьиэҕэ, сүнньүнэн өрөспүүбүлүкэ киин куоратыгар, кабельнай телевидение үлэлиир (кинилэр РТК, ТТК, Экспресс-сеть уо.д.а. оператордар өҥөлөрүнэн туһаналлар). Оройуоннарга спутнигынан көрдөрүү тарҕаммыт. Ити абоненнар телевидение ханаалларын уруккунан хаалларар толору бырааптаахтар.

«Сыыппара», бастатан туран, тэҥэ суох буолууну туоратыыга уонна киһи талар кыаҕы туһанарыгар ананар — эбэтэр босхо 20 ханаал, эбэтэр төлөбүрдээх, холобур, 300 телеханаал. Спутнигынан көстөр телевидениеҕэ эмиэ итинник: “сыыппарата” суох нэһилиэнньэлээх пууннарга олорооччулар босхо 40 эбэтэр 21 ханаалы холботуохтарын сөп. Оттон сорохтор итиннэ холбоммокко, тарибынан 200 ханаалы көрөллөрө көҥүл.

Цифровой телевидениеҕэ холбонуу боппуруостарынан “РТРС” ФГУП федеральнай «итии линиятыгар» 8-800-220-20-02 нүөмэргэ (Россияҕа эрийэр босхо) эрийиэххэ сөп эбэтэр “РТРС” ФГУП иһитиннэрэр интернет-порталыгар ртрс.рф аадырыска ыйыталаһыахха сөп.

РТРС филиала “Саха Өрөспүүбүлүкэтин РТПЦ” консультациялыыр киинин төлө­пүөнэ: (4112) 40-21-53.

News.Ykt.Ru таһаарыытыгар олоҕуран Елена БАИШЕВА бэлэмнээтэ.