Өрөспүүбүлүкэ социальнай туруктаныытын хааччыйыы — сүрүн сорук

Сааскы сессия устатыгар парламент 4 пленарнай мунньаҕар уонна 1 киэҥ ыҥырыылаах Сэбиэтигэр 230 нуормалыыр правовой акта, онтон 84 – өрөспүүбүлүкэ сокуона, ол иһигэр 17 тирэх, ону таһынан 146 уураах ылылынна.

Экономикаҕа кризис көстүүлэринэн сибээстээн, Судаарыстыбаннай Мунньах 2015 сыл олунньу 12 к. СӨ Ил Дарханын 323 №-дээх Ыйааҕынан ылыллыбыт Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр 2015 сылга экономика туруктаахтык сайдыытын уонна социальнай туруктаныыны хааччыйыыга бастакы уочараттаах тэрээһиннэр Былааннарын олоххо киллэрэр.

Ил Түмэн 2015 сыл кулун тутар 25 к. «2015 сылга уонна 2016-2017 сс. былааннаммыт кэмҥэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бюджетын туһунан» СӨ сокуонугар уларытыылары киллэрии туһунан» СӨ сокуонун ылыммыта.

Тыа хаһаайыстыбатын, олорор дьиэ тутуутун уонна дьиэ-уот коммунальнай хаһаайыстыбаны, тырааныспар салаатын өйүүр, хотугу тиэйиини, социальнай туруктаныыны хааччыйар сыалтан 2015 сылга СӨ судаарыстыбаннай бюджетын ороскуоттара уонна дефицитэ аччатыллыбыттара.

2015 сылга Саха Өрөспүүбүлүкэтин бюджетын дохуоттара 140 294,1 мөл. солк. тэҥнэһиэхтэрэ, ороскуоттара 148 270,7 мөл. солк. сууманан быһаарыллыбыттара. Дефицитэ урукку ылыллыбыт 10 717 мөл. солк. оннугар 7 976,6 мөл. солк. буолуоҕа. Бюджет дефицитин ис үбүлээһин атын источниктара 78 676 тыһ. солк. тэҥнэр, ол курдук таһаҕаһы тиэйии болдьоҕо хааччахтаммыт Уһук Хоту сир оройуоннарыгар уонна онно тэҥнэ­ниллибит сирдэргэ уматыгы атыылаһан тиэрдиигэ анаан өрөспүүбүлүкэ бюджетыттан юридическай сирэйдэргэ бюджет кредиттэрин биэриинэн сибээстээн, 5 200 мөл. солк. сарбылыннылар. 2015 сылга уонна 2016-2017 сс. былааннаммыт кэмҥэ өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай бюджетын программаҕа киирбэтэх чааһа 7 781,1 мөл. солк. чуолкайданна, ол эбэтэр 195,6 мөл. солк. аччаата.

Кризиһи утары миэрэлэри ылыныы, судаарыстыбаннай былаас уорганнарын тутууга бюджет үбүн кэмчилээһин чэрчитинэн Ил Түмэн өрөспүүбүлүкэ парламенын ороскуоттарын 13,7 мөл. солк. суумаҕа сарбыйар туһунан быһаарыы ылыммыта.

Отчуоттуур кэмҥэ улахан болҕомто федеральнай сокуоннар мониториннарыгар уонна өрөспүүбүлүкэ сокуоннарын сөп түбэһиннэриигэ ууруллубута.

Парламент Ил Түмэн сокуону көҕүлээһиннэрин Федеральнай Мунньах Госдуматыгар аһарыыга үлэтин салгыыр. Ол курдук, Ил Түмэн сокуону көҕүлээһиннэриттэн биирдэстэрэ – «Российскай Федерация субъектарыгар мировой судьуйалар уопсай ах­сааннарын уонна суут учаастактарын ахсаанын туһунан» Федеральнай сокуон 1 ыстатыйатыгар уларытыыны киллэ­рэр туһунан» (ми­ровой судьуйалар ахсааннарын улаатыннарар туһу­нан) сокуон барылын Госдума 2015 с. бэс ыйын 16 к. бастакы ааҕыыга ылыммыта.

Федерация Сэ­биэтин чилиэннэрэ А.К.Акимов, А.М.Ер­маков, В.В.Литюшкин, А.И.От­ке, И.К.Чер­нышенко, В.А.Штыров, Гос­дума депутаттара Б.Б.Хамчиев, Р.И.Ху­дяков, С.Н.Сироткин, Г.К.Сафаралиев, М.Е.Стар­шинов, И.В.Белых, М.М.Са­фин, Г.П.Ледков, Н.И.Горов, Д.О.Хо­роля, Н.М.Харитонов, Е.А.Вторыгин, М.С.Гаджиев уонна СӨ Ил Түмэнэ көҕүлээбит «Российскай Феде­рация аҕыйах ах­сааннаах төрүт но­руоттарын бы­раап­­тарын мэк­тиэ­лээһиннэр ту­­һу­­нан» Федеральнай сокуон 7 ыстатыйатыгар уларытыыны киллэрии туһунан» (муниципальнай тэриллиилэр баһылыктарын иһинэн аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттар бэрэстэбиитэллэрин сэбиэттэрин тэрийэргэ боломуочуйа чааһыгар) Федеральнай сокуону Госдума 2015 с. от ыйын 1 к. ылынна.

Ил Түмэн аналитическай управлениетын, пресс-сулууспатын матырыйаалларынан.