Ыра санаа оҥостубут сирдэрбэр

Санааҥ кыайдаҕына эрэ

Миигин күннээх Испанияны көрөр баҕа санаа үүйэ-хаайа туппута быданнаабыта. Ол эрээри тоҕо эрэ санаам кыайбата. Туох баҕарар дьыаланы оҥорорго бастаан санааҥ кыайыан наада. Ааспыт сайын сыал-сорук оҥостон, урукку өттүгэр төбөбөр иҥэ сылдьар мэһэйи кыайан, Шенген визатын ситиһэн, балаҕан ыйыгар Испанияҕа айаҥҥа туруммутум.

Шереметьево аэропортан «Аэрофлот» авиахампаанньа сөмөлүөтүнэн үгүс киһи ыра санаа ымыыта оҥостор Барселонатыгар көтөн күпсүттүбүт. Биэс чаастан ордук көттүбүт.

Сырыыбыт остуоруйалаах буолан таҕыста. Путевка биэрбит турфирмабыт бэрэстэбиитэллэрэ аэропорка көрсүөхтэрэ диэн, эт луҥхабыт, холкубут. Түһэн чымадааммытын ылан бараммыт, көрсөөччү дьоммутун көрдөөтүбүт да – суохтар. Биир испанецтан төлөпүөнүн уларсан фирма «итии линиятыгар» эрийдибит. «Быйылгыттан уларыйыылар киирэннэр, регулярнай рейсынан кэлбиттэри көрсүбэппит», – диэн буолла. Оттон биһиги Барселонаттан балачча тэйиччи сытар Ллорет-де-Мар диэн курорт куоракка тиийиэхтээхпит.

Европаҕа такси сыаната олус ыараханын билэбит. Онон автобус тохтобулугар таҕыстыбыт. Ол эрэн, хомойуох иһин, суох трансферпытын көрдүү, турфирмаҕа төлөпүөннүүр кэммитигэр чаас ыраатан, автобустар сырыылара тохтоон хаалбыт.

Испанецтар ураты эйэҕэс­тэриттэн сөхпүппүт эрэ. Бу дойдуга кэлбиттэр ити хаачыстыбаларын бэлиэтии көрөллөр. Мэлдьи киһиэхэ көмөлөһө сатыыллар, үөрэ-көтө сылдьаллар. Төлөпүөнүн уларсыбыт киһибит ити тухары биһигини арыаллыы сылдьар. «Хостелга нүөмэр сакаастыам, Барселонаҕа хонон бараҥҥыт, сарсын автобуһунан бараарыҥ», – диир. Оттон биһиги тиийиэхтээх олохтоох сирбитин эрэ булан, сынньанар эрэ баҕалаахпыт. Чаһыбыт да араастаһыыта улахана (7 чаас) сыттаҕа дии. Онтон ол испанецпыт билэр киһитин кытта кэпсэтэн, арыый удамыр сыанаҕа биһигини тиийиэхтээх Ллорет-де-Мар куораппытыгар илтэрдэ. Үтүө санаалаах дьон ханна баҕарар баалларын бу тыыннаах холобуртан да көрүөххэ сөп. Чаастан арыый ордук айаннаан, отельбытын буллубут.

Ити арай кэпсээтэххэ дөбөҥ курдук. Долгуйуу хара баһаам буоллаҕа. Хаһан да атаҕыҥ төбөтүнэн да үктэммэтэх дойдугар тиийэн баран, итинник балаһыаннаҕа түбэстэххинэ, киһи үксэ ыгылыйар буолуохтаах.

«Ырай  дойдутунан» ааттыыллара сөп эбит

Испанияны үгүстэр «ырай дойдута» диэн ааттааччылар. Айанньыттар итинник сыана быһыыларыгар сөбүлэһэн кэллим. Олус да ыраастык, чэбэрдик туттан олороллор эбит. Айылҕаларын, сирдэрин-дойдуларын бу харыстыылларын!

Бөхтөрүн араартаан, үс атын-атын контейнерга куталлар эбит. Аттынан аастахха, биһиэнин курдук сыт-сымар суох. Аҕыйах чаас буола-буола тиэйэн иһэллэр. Хаһан биһиги итинник култуураҕа тиийэбит диэн киһи санааҕа кэлэр.

Ллорет-де-Мар Коста Браво биэрэгин биир саамай улахан курорт куората. Средиземнэй муораны өҥөйө сытар. Муора уута ып-ыраас, дьэп-дьэҥкир. Айанньыттар өйдөөн көрөргүт эбитэ дуу, Турцияҕа муора хоптолоро суохтарын. Оттон манна муора хоптолоро олус элбэхтэр. Көтөр-сүүрэр сүтэрэ-симэлийэрэ айылҕаны харыстаабаппытын кытта ситимнээх дии саныыбын. Биһиэхэ күөрэгэй сүппүтэ быданнаата.

Кыараҕас уулуссалардаах, былыргы олус кыраһыабай куорат. Кэлээскэнэн инбэлииттэр хайа баҕарар соҕотоҕун куорат устун сылдьар усулуобуйалара баар. Итинник элбэх киһини көрсүөххэ сөп.

Испания аһа-үөлэ олус үчүгэй. Биһиги курдук эмиэ олус этимсэхтэр. Эти араастаан буһараллар. Онон аан бастаан дойдубут аһын-үөлүн ахтыбатыбыт.

Күнүс 13 чаастан 17 чааска диэри тэрилтэлэр үлэлээбэттэр. Сиеста диэн сынньаналлар, утуйан ылаллар. Маннык сиеста үгүс дойдуларга баарын бэлиэтиибин. Итини наука киһи доруобуйатыгар олус туһалааҕын дакаастаан турар.

Итиччэ Испанияҕа тиийбит дьон Барселонаны көрбөтөхпүтүнэ, сатамматын билэбит. Ааһан иһэн көрөр диэн биир, анаан-минээн сылдьар диэн атын. Онон экскурсия путевкатын атыылаһаммыт, анаан-минээн Каталония киин куоратын көрдүбүт.

Кырдьык, үгүстэр сөҕүөхтэрин сөҕөр кыраһыабай архитектуралаах куораттара эбит. Аатырбыт-сураҕырбыт архитектор Антонио Гауди туттарбыт Саграда-Фамилия храмыгар аан бастаан тиийдибит. Бу тутуу 1882 сылтан саҕаламмыта. Билигин да түмүктэнэ илик. Манна кэлэн көрөөччү дьон үптэриттэн-харчыларыттан тутуллар. Тутууну «Библия на камнях» диэн ааттыыллар. Ол курдук, библияҕа кэпсэнэр сюжеттар үгүстэрэ бааллар. Киһи тылынан сатаан кэпсээбэт дьикти кэрэ көстүүлээх тутуу.

Барселонаҕа Антонио Гауди олорбут дьиэтэ турар Гуэль пааркаҕа, готическай кварталга, аһаҕас халлаан анныгар баар «Испания дэриэбинэтэ» диэн музейга, барытыгар сырыттыбыт. Ити музейга «Парфюмер» диэн уус-уран киинэ уһуллубутун ааҕааччыларбар санатабын.

Кылаабынай болуоссаттарыгар фиестаҕа түбэһэм­мит, испанецтар хайдах бырааһынньыктыылларын көрдүбүт. Үҥкүү-битии, ырыа-тойук, атыы-тутуу бөҕөтө.

Ллорет-де-Мар куоракка умнаһыттары көрбөтөх эбит буоллахпытына, Барселонаҕа икки-үс кэлээскэлээх инбэлиит-умнаһыттары көрдүбүт.

Испания биир сибэтиэй миэстэтинэн Монсеррат буолар. Манна биһиги хайаан да сылдьарга быһаарыммыппыт. Муораттан 725 миэтэрэ үрдүктээх сиргэ турар. Бенедикт манастыыра баар. Күн ахсын аатырбыт уолаттар хордара ыллыыр. Паломниктар оҕолоох Дева Мария статуятыгар үҥэллэр-сүктэллэр. Хайа үрдүгэр поеһынан тахсар буолаҥҥын сылаата суох. Монсерратка тиийээт, сибэтиэй миэстэнэн ааттаныаҕын ааттаммытын киһи тута өйдүүр. Ньэгирэ (энергията) күүһэ, кутуҥ-сүрүҥ тохтуура… Биһиги Өлүөнэ очуостарбытыгар майгылыыр, ото-маһа суох сыгынньах хайалар сэлэлээн тураллар.

Архитектор Антонио Гауди айар-тутар иэйиитэ намтаары гыннаҕына, Монсерратка кэлэрэ үһү диэн кэпсииллэр. Каталонецтар сылга биирдэ-иккитэ хайаан да бу сиргэ-уокка сылдьан ааһаллар.

Биллэрин курдук, Каталония Испанияттан (Барселона Мадриттан) арахсыан баҕарбыта ыраатта. Ити политическай түгэнинэн үгүс миитиннэр буолалларын бэлиэтиибин.

Дойдубутугар төннөрбүтүгэр турфирмабыт такси сакаастаан, туох да кыһалҕата суох Ллореттан Барселонаҕа тиийдибит.

Казаҥҥа

Татарстаны көрөр баҕа эмиэ баһаама. Москваҕа биир хоноот, Казаҥҥа көппүппүт. Биир чааһынан Татарстан киин куоратын булбуппут. Аэропортара куораттан олох тэйиччи сытар эбит. Суол-иис олус үчүгэй. Айаннаан иһэн таксиспыт: «Аҕыйах сыллаахха диэри Казань олус боростуой куорат этэ. Минтимер Шаймиевпыт тосту уларытта. Казань билигин үгүс Европа куораттарыттан хаалсыбат кэрэ көстүүлээх», – диэн киэн тутта кэпсээбитэ.

Кини кэпсээнин түөрт күн устата куорат устун сылдьан, илэ харахпытынан көрөммүт итэҕэйбиппит. Казаҥҥа универсиада ыытыллыыта инфраструктура сайдыытыгар улахан төһүү буолбута көстөр. Ити тэрээһининэн сибээстээн, үгүс бөдөҥ тутуу ыытыллыбыт. «Азия оҕолоро» норуоттар икки ардыларынааҕы оонньуулар ыытыллалларын биһиэхэ сөбүлээбэт, утарсар дьон үгүс буолааччылар. Итинник улахан таһымнаах күрэхтэһиилэр региоҥҥа туһаттан атыны аҕалбаттарын бигэтик өйдүөххэ наада.

Татарстаҥҥа туризм олус диэн сайдыбытын бэлиэтии көрдүм. Араас омук бөҕө тоҕуоруһар буолбут. Субъект экономиката сайдыытыгар, ньиэптэрэ эрэ буолбакка, туризм эмиэ тирэх буолбута саарбаҕа суох. Бауман аатынан сатыы сылдьар уулуссалаахтар. Манна үгүс турист мустар. Сувенир атыылыыр маҕаһыыннар, кафелар, рестораннар, киинэ театрдара, музейдар манна элбэхтэр. Наһаа кэрэ көстүүлээх уулусса. Биһиэхэ улахан кыһалҕанан буолар уопсастыбаннай туалет диэн кинилэргэ дэлэй. Туризм сайдыбыт буолан, гостиницалара да элбэх эбит. Сыаналара да удамыр.

Төрөөбүт тылларын өрө туталлара эмиэ аэропортан саҕа­лаан көстөр. Татаардыы, нууччалыы биллэрэллэр. Тэрилтэлэр ааттара үгүстэрэ татаардыы. Күөх экранынан суукканы толору көстөр татаардыы тылынан ханааллаахтар.

Уматыктарын сыаната чэпчэки буолан, таксиларын сыаната олус диэн чэпчэки. Куорат киин өттүгэр 50-60 солк. үрдээбэт. Казаҥҥа «Яндекс» такси сайдыбытын бэлиэтии көрдүбүт.

Аатырбыт Кул-Шариф мечеттэрин, Кремли, Сююмбике башнятын, Благовещенскай таҥара дьиэтин, о.д.а. көрдүбүт, астынныбыт.

Татарстаҥҥа үрдүк үөрэх, медицина дойду атын субъек­тарынааҕар биллэрдик сайдыбыта көстөр. Ол курдук, атын регионнартан, дойдулартан үөрэнэ кэлээччилэр элбэхтэр. Медицинаҕа уопут атастаһа, курстарга үөрэнэ эмиэ элбэх киһи тиэстэр.

Людмила НОГОВИЦЫНА